Podczas cyklu rozmów z naszymi ekspertami i ekspertkami zastanawiamy się nad tym, czym jest Europa Środkowa, jak dziś rozumiemy to pojęcie i czy pomaga nam ono opisywać współczesną rzeczywistość, lepiej zrozumieć własne doświadczenia. Rozważać, czy ten wyobrażony i rzeczywisty obszar zamyka nas w uproszczonych kategoriach, czy daje szansę dookreślenia. Analizujemy definicję Europy Środkowej i sprawdzamy, jak wielu zagadnień dotyka – rozpięta między historią a współczesnością, między lokalnością a globalnymi procesami. Zamiast oczywistych narracji proponujemy świeże spojrzenie, alternatywną mapę i historię regionu, pełną nieoczywistych miejsc, idei i bohaterów.
Nieoczywiste rejony Europy Środkowej
Punktem wyjścia będzie opowieść o galicyjskiej nafcie i jej wpływie na nowoczesność oraz rozmowa o miastach, w których rodziła się tożsamość narodowa, jednak tematów będzie o wiele więcej. W kolejnych odcinkach podcastu usłyszymy rozmowy z Agatą Wąsowską-Pawlik, dyrektorką MCK, oraz Marzeną Daszewską, dyrektorką ds. programowych. W trakcie spotkań na antenie o galicyjskich mitach i tym, w jakim stopniu są one żywe i obecne w dzisiejszej rzeczywistości, opowie również prof. Jacek Purchla. Świat codziennych przedmiotów i istnienie stylu środkowoeuropejskiego rozważać będą dr Monika Rydiger i Natalia Żak, zabierając nas do krainy designu i projektowania.
Na Morawy wybierzemy się z Bartoszem Sadulskim, a na Bałkany z ich skomplikowaną historią i trudnymi doświadczeniami XX wieku, zabiorą nas Drago Jančar i prof. Maciej Czerwiński. W naszych rozmowach i refleksji mierzyć się będziemy ze stereotypami na temat miejsc i kultur, zejdziemy z utartych szlaków i wybierzemy się w nieoczywiste rejony.
Zapraszamy do wspólnej podróży po nieoczywistych tematach i obszarach Europy Środkowej!
Biogramy gości:
prof. Maciej Czerwiński – filolog, kroatysta, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektor Instytutu Filologii Słowiańskiej UJ oraz Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UJ. Zajmuje się językami, kulturami i literaturami byłej Jugosławii, a także pograniczem teorii języka i literatury, w tym problematyką dyskursu historycznego. Wykładał i wygłaszał wystąpienia na sympozjach w wielu krajach Europy oraz Stanach Zjednoczonych. Jest autorem kilku książek opublikowanych w Polsce i Chorwacji, a także wielu artykułów i esejów. W MCK współtworzył wystawę „Adriatycka epopeja. Ivan Meštrović” (2017) i publikował eseje w czasopiśmie „Herito”. Jest również autorem wydanej przez MCK książki „Chorwacja. Dzieje, kultura, idee”.
dr Łukasz Galusek – dyrektor Muzeum Śląskiego w Katowicach, wcześniej dyrektor programowy Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie. Zajmuje się kulturą i sztuką Europy Środkowej, zwłaszcza związkami pomiędzy przestrzenią, pamięcią oraz tożsamością. Jest autorem ponad 150 publikacji naukowych poświęconych dziedzictwu kulturowemu Europy Środkowej, a także kwestiom pamięci i edukacji kulturalnej – należą do nich między innymi „Jože Plečnik. Architekt i wizjoner” (Kraków 2006), „Kresy na nowo odkryte. Wspólne dziedzictwo Polski i Ukrainy” (Kraków 2007), „Rumunia. Przestrzeń, sztuka, kultura” (Olszanica 2008), „Pogranicze. O odradzaniu się kultury” (wyd. polskie Wrocław 2012, wyd. angielskie: „Borderland: on reviving culture”, Vienna–Zürich 2019) oraz „Wyobrażone stolice. Miasta monarchii habsburskiej jako centra narodów 1815–1918” (Kraków 2026). Współautor i kurator wystaw przybliżających polskiej publiczności sztukę i dziedzictwo kultur środkowoeuropejskich.
dr Beata Nykiel – historyczka – archiwistka, kierowniczka Instytutu Dziedzictwa Europejskiego Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie. W MCK od 2006 roku. Specjalizuje się w dziejach Europy Środkowo-Wschodniej w okresie nowożytnym, zwłaszcza w historii społecznej ziem wschodnich I Rzeczypospolitej (głównie Podola) od XIV do XVIII w. Drugim nurtem jej zainteresowań są galicyjskie cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej oraz zagadnienia związane z ochroną dziedzictwa kulturowego, ze szczególnym uwzględnieniem Europy Wschodniej. Członkini zespołu redakcyjnego kwartalnika „Herito”, autorka kilkudziesięciu publikacji naukowych i popularnonaukowych.
dr Monika Rydiger – historyczka i krytyczka sztuki, kuratorka. Autorka i współautorka m.in. takich wystaw, jak: „Polowanie na awangardę. Zakazana sztuka w Trzeciej Rzeszy” (2011), „Pamięć. Rejestry i terytoria” (2013), „Makom. Dani Karavan. Esencja Miejsca” (2015), „Logika lokalności. Norweski i polski współczesny design” (2016). Członkini polskiej sekcji AICA (Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki), wiceprezeska Stowarzyszenia Historyków Sztuki Oddział Kraków. Autorka tekstów poświęconych sztuce nowoczesnej i współczesnej, ze szczególnym uwzględnieniem rzeźby i architektury.
Natalia Żak – historyczka sztuki, kuratorka. Współpracowała z galeriami sztuki w kraju i za granicą. W Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie współkuratorowała między innymi takie wystawy jak „Wędrujące obrazy. Małgorzata Mirga-Tas” (2022), „Nie tylko Bauhaus. Międzywojenna fotografia niemiecka i polskie tropy” (2021), „Fotoblok. Europa Środkowa w książkach fotograficznych” (Kraków 2019/2020, Ołomuniec 2020, Wilno 2021).
Produkcja: Radio Kraków
