Czy stać nas dzisiaj na własny dom i jakie są prawdziwe tego koszty – społeczne i osobiste? Czy „jestem” zamieniliśmy dziś na „mam” i co sytuacja mieszkaniowa w Polsce mówi o naszych aspiracjach? Zapraszamy na pokaz filmów ukazujących polską politykę mieszkaniową, jej źródła i skutki przestrzenne. Nawiązując do nich, będziemy dyskutować o sytuacji mieszkaniowej w naszym kraju i jej wpływie na społeczeństwo. Spotkanie towarzyszy prezentacji makiety „Sarmacki modernizm” Jakuba Woynarowskiego.
27 maja, środa, godz. 18.00
Udział wezmą: Barbara Nawrocka, Dominika Wilczyńska/Miastopracownia
oraz
Dorota Jędruch, Marta Karpińska, Dorota Leśniak-Rychlak, Michał Wiśniewski/Instytut Architektury
Prezentowane filmy:
„Tryptyk o polskiej transformacji” (część 1, 2, 3) 2016.
animacja: Barbara Nawrocka, Dominika Wilczyńska/Miastopracownia
scenariusz: Marta Karpińska, Michał Wiśniewski/Instytut Architektury
„Mały biały domek”, 2016
Ewa Hevelke, Michał Januszaniec
„Jesteśmy wreszcie we własnym domu. Nie stój, nie czekaj. Co robić? Pomóż!” – głosili aktorzy w początkach transformacji i wdrażania planu Balcerowicza. Hasło miało symbolizować koniec podziału na władzę i społeczeństwo oraz wspólne budowanie kapitalistycznego dobrobytu. „Dom” oznaczał wtedy Polskę, ale transformacja przyniosła też dosłowne spełnienie marzenia o własnym mieszkaniu lub domu.
Po latach życia w blokach i ciasnych mieszkaniach PRL wielu Polaków wyprowadziło się na przedmieścia. Kupowaliśmy działki, grodziliśmy osiedla, urządzaliśmy wnętrza zgodnie z aspiracjami i braliśmy kredyty – często walutowe. Z czasem wspólne „jesteśmy” zamieniliśmy na „jestem”, a może nawet bardziej na „mam”.
Czy jednak dom na kredyt naprawdę jest „własny”? Dlaczego posiadanie nieruchomości stało się wyznacznikiem statusu, a wzięcie kredytu miernikiem obywatelskiej dojrzałości? Jakie mechanizmy zadziałały w konstruowaniu klasy średniej: z jakich materiałów została zbudowana, z jakich praktyk i snów powstały jej wnętrza?
Od lat 90. rozwój budownictwa deweloperskiego przyczynił się do chaotycznej suburbanizacji. Rozrastające się przedmieścia generują wysokie koszty infrastruktury i uzależniają mieszkańców od samochodów, często nie zapewniając dostępu do usług, szkół czy opieki zdrowotnej. Proces ten w ostatnich latach wyraźnie przyspieszył.
Podczas spotkania przyjrzymy się filmom nawiązującym do problematyki mieszkalnictwa i porozmawiamy o problemach suburbiów, kondycji miast i współczesnym mieszkaniu.
Wydarzenie towarzyszy pokazowi makiety „Sarmacki modernizm”, prezentowanej do 30 maja w Księgarni MCK.
Osoby biorące udział w spotkaniu:
Fundacja Instytut Architektury:
dr Michał Wiśniewski – kierownik Ośrodka Edukacji – Akademii Dziedzictwa MCK, historyk architektury, kurator wystaw architektonicznych, autor książek dotyczących historii architektury. Pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz stypendysta Fulbrighta. Członek zarządu fundacji Instytut Architektury.
dr Dorota Jędruch – absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracuje w Zakładzie Historii Sztuki Nowoczesnej Instytutu Historii Sztuki UJ. Współzałożycielka fundacji Instytut Architektury. Współpracuje z kwartalnikiem „Autoportret”.
Marta Karpińska – historyczka sztuki, publicystka, zastępczyni redaktorki w kwartalniku „Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni”. W latach 2009-2013 redaktorka miesięcznika „Architektura&Biznes”. Członkini zarządu fundacji Instytut Architektury.
dr Dorota Leśniak-Rychlak – historyczka sztuki i architektka, redaktorka naczelna „Autoportretu. Pisma o dobrej przestrzeni”. Autorka książki „Jesteśmy wreszcie we własnym domu” (Instytut Architektury 2019). Prezeska fundacji Instytut Architektury.
Miastopracownia:
Dominika Wilczyńska i Barbara Nawrocka – założycielki Miastopracowni, krakowskiego studia architektury i designu, działającego na styku architektury, urbanistyki i sztuki. Studio koncentruje się na projektach społecznie zaangażowanych i odpowiedzialnych ekologicznie w Polsce i na świecie. Powstające w nim prace eksplorują inkluzywne miejsca spotkań, feministyczny design oraz architekturę dla użytkowników nie-ludzkich. Projekty Dominiki Wilczyńskiej i Barbary Nawrockiej zdobyły liczne nagrody krajowe i międzynarodowe, w tym główną nagrodę na Biennale Designu BIO50 w Lublanie.
„Tryptyk o polskiej transformacji”, animacja: Barbara Nawrocka, Dominika Wilczyńska/Miastopracownia:
