Podcast „Architektura i zbrodnia. Kraków 1939-1945” przybliża różne aspekty i oblicza okupacyjnego okresu w historii Krakowa, kiedy przejęte przez Niemców miasto stało się stolicą Generalnego Gubernatorstwa.
O symbolicznym i praktycznym zawłaszczaniu Krakowa przez niemieckich okupantów, ideologii „prastarego niemieckiego miasta” i nazistowskich planach urbanistycznych, brutalnej segregacji rasowej, tragedii społeczności żydowskiej i terrorze wobec polskich mieszkańców opowiadają w kolejnych odcinkach podcastu jego goście: historycy, badacze Zagłady, muzealnicy, architekci.
Podcast towarzyszył wystawie „Niechciana stołeczność. Architektura i urbanistyka Krakowa w czasie okupacji niemieckiej 1939 – 1945”, jaka odbyła się w MCK w 2022 roku. Rozmowy poprowadził dziennikarz radiowy Bartosz Panek.
Podcast zrealizowało dla nas studio Free Range Productions.
Odcinki podcastu:
Odcinek 1. Miasto w złowieszczej scenografii
Odcinek 2. Architekci niechcianej stolicy
Odcinek 3. Wawel i Rynek w cieniu swastyki
Odcinek 4. Obóz w mieście: KL PLaszow wtedy i dziś
Odcinek 5. Segregacja rasowa
Odcinek 6. Okupacja na co dzień
Odcinek 7. Niechciana stołeczność Krakowa
Biogramy gości:
Monika Bednarek — historyczka, kustoszka, muzealniczka, wieloletnia kierownik Trasy Pamięci Muzeum Krakowa z oddziałem Fabryka Emalia Oskara Schindlera, specjalizuje się w historii Krakowa w czasie okupacji niemieckiej. Dyrektorka Muzeum KL Plaszow.
Prof. Kazimierz Butelski — profesor Politechniki Krakowskiej, kierownik Zakładu Architektury Społeczno-Usługowej A24, współprowadzi pracownię BP Projekt Kazimierz Butelski. koordynator Krajowej Komisji Kształcenia i Edukacji IARP. Autor i współredaktor książek o tematyce architektonicznej, m. in. książki „Zbigniew Kupiec 1905-1990 – Od modernizmu do regionalizmu”. Autor i współautor ponad 75 projektów architektonicznych, nagrodzony w kilkudziesięciu konkursach architektonicznych w kraju i za granicą.
Prof. Andrzej Chwalba — badacz historii społecznej, kulturowej i politycznej XIX-XXI wieku, relacji polsko-rosyjskich, dziejów Krakowa i Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 1977 roku pracownik UJ. Członek kilkunastu rad naukowych komitetów naukowych, instytucji społecznych i kulturalnych, rad muzealnych, krajowych i zagranicznych. Obecnie m.in. przewodniczący Rady Programowej MCK, wiceprezes Zarządu Głównego Polskiego Tow. Historycznego, wiceprezes Komitetu Kopca Kościuszki, członek Rady Muzeum Historii Polski, członek SKOZK; członek kilku rad naukowych i redakcji czasopism. Autor ponad 20 książek (m.in. „Samobójstwo Europy. Wielka Wojna 1914-1918”, „Wielka Wojna Polaków 1914-1918”, „Legiony Polskie 1914-1918”) i podręczników akademickich w języku polskim oraz ośmiu książek w językach obcych.
Dr Edyta Gawron — badaczka, historyczka specjalizująca się w historii współczesnej Żydów. Stypendystka Yad Vashem (International Institute for Holocaust Research w Jerozolimie), Departamentu Stanu USA (US Department of State International Visitor Leadership Program, autorka m.in. „Kraków — czas okupacji 1939-45”.
Kamil Karski — archeolog, od 2017 r. pracował w Muzeum Krakowa, a od 2021 r. pełni funkcję głównego inwentaryzatora Muzeum KL Plaszow. W pracy zajmuje się badaniami archeologicznymi dotyczącymi problematyki XX w., w tym konfliktów zbrojnych i zbrodni ludobójstwa oraz edukacją czerpiącą z archeologii, historii i socjologii.
Prof. Jacek Purchla — wykładowca, jeden z czołowych światowych ekspertów zajmujących się tematyką dziedzictwa kulturowego. Prowadzi badania nad rozwojem miast, historią społeczną i historią sztuki XIX i XX wieku, jak również teorią i ochroną dziedzictwa kulturowego. Autor ponad czterystu prac naukowych, w tym wielu książek. Założyciel i wieloletni dyrektor Międzynarodowego Centrum Kultury, gdzie do dziś kieruje Instytutem Dziedzictwa Europejskiego. W latach 2015–2020 przewodniczący Polskiego Komitetu ds. UNESCO, a w latach 2016–2017 przewodniczący Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Dr Monika Rydiger — historyczka sztuki, krytyczka sztuki, kuratorka. Specjalizuje się w historii sztuki nowoczesnej i sztuki współczesnej ze szczególnym uwzględnieniem rzeźby i architektury. Pracuje w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie. Autorka, współautorka m.in. takich wystaw jak: „Polowanie na awangardę. Zakazana sztuka w Trzeciej Rzeszy” (2011), „Pamięć. Rejestry i terytoria” (2013), „Makom. Dani Karavan. Esencja Miejsca” (2015), „Logika Lokalności. Norweski i polski współczesny design” (2016). Kuratorka wystawy „Niechciana stołeczność. Architektura i urbanistyka Krakowa w czasie okupacji niemieckiej 1939–1945”. Członkini polskiej sekcji AICA (Międzynarodowego Stowarzyszenia krytyków Sztuki), wiceprezeska Stowarzyszenia Historyków Sztuki Oddział Kraków. Autorka tekstów poświęconych sztuce nowoczesnej i współczesnej, ze szczególnym uwzględnieniem rzeźby i architektury.
Dr Michał Wiśniewski — absolwent Instytutu Historii Sztuki UJ oraz Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej. Pracownik Międzynarodowego Centrum Kultury, Kierownik Ośrodka Edukacji Akademia Dziedzictwa, Wykładowca Akademii Dziedzictwa oraz Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Stypendysta Fulbrighta (Columbia University). Współzałożyciel i członek zarządu Fundacji Instytut Architektury. Interesuje się związkami architektury nowoczesnej i polityki.
Dr Agnieszka Zajączkowska-Dróżdż — doktor nauk społecznych w zakresie nauk o polityce i administracji. Doktorat obroniła w Instytucie Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Absolwentka studiów judaistycznych UJ. Stypendystka Israel Government Scholarship. Jej zainteresowania badawcze obejmują historię Holokaustu, ideologię i politykę Trzeciej Rzeszy, kulturę i historię Żydów oraz politykę pamięci. W latach 2017-2020 dyrektorka Centrum Badań Holokaustu UJ. Asystentka w Instytucie Studiów Europejskich UJ.
