W latach 2018–2021 wzięliśmy udział w międzynarodowym projekcie pn. „Heritage Opportunities/Threats Within Mega-Events in Europe” (HOMEE), zrealizowanym w partnerstwie z Politechniką w Mediolanie oraz uniwersytetami w Pafos i Hull. Jego celem było lepsze zrozumienie relacji pomiędzy megaeventami a polityką ochrony dziedzictwa kulturowego oraz zbadanie wpływu dużych wydarzeń na miasta bogate w zasoby dziedzictwa.

Karta megaeventów w miastach dziedzictwa

W wyniku projektu powstała karta megaeventów w miastach dziedzictwa, obejmująca katalog dobrych praktyk oraz wskazówki dla organizatorów wydarzeń w historycznych przestrzeniach.

HOMEE

Karta megaeventów w miastach dziedzictwa…

Pobierz

PDF (1 KB)

W przeszłości wiele miast wykorzystywało wielkie wydarzenia do wspierania swoich projektów inwestycyjnych, rozwijania turystyki czy budowania konkurencyjności. Jeszcze do niedawna organizatorzy dużych, międzynarodowych imprez kładli nacisk przede wszystkim na tworzenie nowej infrastruktury sportowej lub kulturalnej. Dziś w większym stopniu stawiają oni na wykorzystanie już istniejących obiektów, ich rewitalizację bądź ewentualną adaptację do nowych potrzeb.

Megaeventy tworzą dla dziedzictwa kulturowego szanse, ale też zagrożenia. Wiele takich wydarzeń z jednej strony przyczynia się do rozwoju lokalnej ekonomii, z drugiej zaś – zasila procesy gentryfikacji i turystyfikacji w historycznych centrach miast. Uczestnicy projektu HOMEE postanowili przyjrzeć się tym skomplikowanym relacjom i zaproponować praktyczne rozwiązania, które mogą pomóc organizatorom zminimalizować ryzyko negatywnego wpływu megaeventów na historyczny krajobraz miejski.

Projekt HOMEE skupił wiodące ośrodki badawcze zajmujące się ochroną dziedzictwa kulturowego. Partnerami stowarzyszonymi były instytucje i urzędy miast bezpośrednio odpowiedzialne za planowanie i wdrażanie megaeventów na poziomie tak lokalnym, jak i międzynarodowym. Cele badawcze projektu realizowano poprzez szerokie badania literaturowe oraz analizy studiów przypadków: Genui (ESK 2004), Mediolanu (EXPO 2015), Wrocławia (ESK 2016), Hull (Brytyjskiej Stolicy Kultury 2017), Pafos (ESK 2017) oraz Matery-Bazylikaty (ESK 2019).

Finał projektu

Finał projektu stanowiło seminarium, podczas którego ogłoszono „Kartę megaeventów w miastach dziedzictwa”. Dokument ten zawiera zasady i wskazówki mające umożliwić miastom wykorzystanie szeregu możliwości generowanych przez wielkie wydarzenia, a także minimalizację ryzyka związanego z ich organizacją. „Karta HOMEE” podejmuje cały szereg aspektów zjawiska megaeventów: poczynając od nowego sposobu użytkowania przestrzeni zabytkowych, poprzez przeciwdziałanie przeciążeniu obiektów historycznych, po zmiany w sposobie rozumienia i postrzegania miejsc dziedzictwa. Identyfikuje ona również najważniejsze wyzwania dla organizatorów, w tym samorządów lokalnych.

Pytania badawcze

1. Jakie istnieją luki w obecnym rozumieniu relacji pomiędzy dziedzictwem kulturowym a polityką realizacji megaeventów?
2. Jak polityka ochrony i konserwacji dziedzictwa odnosi się do zagrożeń i możliwości generowanych przez megaeventy w europejskich miastach bogatych w dziedzictwo?
3. Czy główni interesariusze podejmujący decyzje w sprawie megaeventów i polityki ochrony dziedzictwa posiadają podstawową wiedzę i odpowiednie narzędzia planowania?
4. Jak ulepszyć te narzędzia i kto powinien być zaangażowany w proces podejmowania decyzji?

Cele projektu

1. Lepsze zrozumienie relacji pomiędzy megaeventami i polityką ochrony dziedzictwa kulturowego poprzez analizę zrealizowanych projektów w miastach dziedzictwa.
2. Uczulenie osób zajmujących się podejmowaniem decyzji w sprawie dziedzictwa kulturowego i megaeventów na poziomie lokalnym, narodowym i ponadnarodowym, by jasno określały zagrożenia i możliwości wynikające z planowania i wdrażania megaeventów oraz sprawniej zajmowały się tymi problemami w kontekście miast historycznych.
3. Zaangażowanie lokalnych interesariuszy i zapewnienie ich udziału w procesie podejmowania decyzji w celu powiązania lokalnych interesów z globalnym wartościami kulturalnymi.
4. Stworzenie, wraz z osobami podejmującymi decyzje nt. polityki realizowania megaeventów na różną skalę i na rożnych poziomach, innowacyjnych wytycznych i narzędzi planowania promujących bardziej wrażliwe podejście do problematyki dziedzictwa w realizacji inicjatyw i projektów megaeventów (HOMEE Charter).

Organizacja i partnerstwo:

Organizacja koordynująca projekt:

Politecnico di Milano – Dipartimento di Architettura e Studi Urbani (Włochy)

Podmioty partnerskie:

University of Hull – Culture, Place and Policy Institute (Wielka Brytania), Neapolis University Pafos – Department of Architecture, Land and Environmental Science (Cypr), Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie (Polska)

Podmioty partnerskie stowarzyszone:

University Network of the European Capitals of Culture (UNeECC), European Network on Cultural Management and Policy (ENCATC), Ministry of Cultural Heritage and Activities (MiBAC), Heritage Lottery Fund (HLF), Narodowy Instytut Dziedzictwa, Kowno 2022 Europejska Stolica Kultury, Matera-Basilicata 2019 Foundation, University of Basilicata, Pafos District, Pafos 2017 Organization, Miasto Mediolan, Strefa Kultury Wrocław, Miasto Kraków, Krakowskie Biuro Festiwalowe, Robert Palmer Consultants, National Research University Higher School of Economics, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu JPICH Heritage in Changing Environments – wsparcie badań naukowych nad dziedzictwem kulturowym w ramach Joint Programming Initiative on Cultural Heritage (JPICH).