W dniach 3-4 grudnia 2018 r. w MCK odbyła się konferencja „Kłopotliwe dziedzictwo Trzeciej Rzeszy w Polsce”. Jej celem było stworzenie przestrzeni do dyskusji nad materialnym dziedzictwem Trzeciej Rzeszy na terytorium współczesnej Polski (MCK od kilku lat zajmuje się spuścizną tego czasu, prowadząc projekt badawczy „Kłopotliwe dziedzictwo. Architektura Trzeciej Rzeszy na terytorium Polski”).
Do wygłoszenia referatów i wystąpień plenarnych podczas konferencji zaproszono wybitnych uczonych: prof. Ewę Chojecką, prof. Andrzeja Chwalbę, prof. Hannę Grzeszczuk‑Brendel, prof. Rafała Makałę, Michała Niezabitowskiego, prof. Małgorzatę Omilanowską, prof. Małgorzatę Rozbicką, prof. Roberta Trabę, dr. Jarosława Trybusia, a także dr. Christiana Fuhrmeistra z Zentralinstitut für Kunstgeschichte w Monachium. W sumie na konferencji wystąpiło ponad dwudziestu referentów, wśród których pojawili się także naukowcy młodej generacji z Poznania, Warszawy, Wrocławia i Gdańska. Gościem specjalnym był prof. Niels Gutschow, niemiecki architekt i historyk architektury, który wygłosił wykład otwarty „Misja zniemczania. O architekturze i urbanistyce Trzeciej Rzeszy w Polsce”, cieszący się szerokim zainteresowaniem publiczności.
Dziedzictwo Trzeciej Rzeszy pozostaje dziedzictwem kłopotliwym. Niemieckie plany podboju i hitlerowska polityka ludobójstwa, zwłaszcza w Polsce bezpośrednio powiązana z urbanistycznymi wizjami okupantów, przesądziły o jednoznacznej kwalifikacji całego dorobku architektów Trzeciej Rzeszy jako „dziedzictwa nienawiści”. Nie powinno to jednak oznaczać marginalizowania i ignorowania w badaniach nad sztuką XX wieku w Polsce tego zjawiska. W literaturze polskiej problem dziedzictwa kłopotliwego był przez wiele lat ze zrozumiałych względów pomijany lub informowano o nim w sposób pobieżny. Z biegiem czasu i powolnym wygasaniem emocji, podjęcie gruntownych badań nad tematem dziedzictwa Trzeciej Rzeszy stało się możliwe. Temat wymagał kompleksowych badań, opracowań i oceny.
Dwudniowe polsko‑niemieckie obrady w MCK, w których wzięło udział około sześćdziesięciu osób, miały formędyskusji oraz wymiany doświadczeń niemieckich i polskich badaczy. Zmierzyła się z próbą odpowiedzi na pytanie o współczesny stosunek do dziedzictwa kłopotliwego i jego interpretację. Przedmiotem debat konferencyjnych były zarówno destrukcje i przekształcenia, jak i wizje, plany urbanistyczne i infrastrukturalne, projekty architektoniczne i ich realizacje. Oprócz rozeznania skali zasobu dziedzictwa niemieckiego totalitaryzmu na konferencji poruszono problem podejścia do badań nad dziedzictwem kłopotliwym w Niemczech i w Polsce w celu podjęcia prób waloryzacji szeroko rozumianego dziedzictwa Trzeciej Rzeszy w obu krajach. Ponadto zadaniem konferencji była prezentacja stanu badań nad architekturą i urbanistyką Trzeciej Rzeszy w Niemczech i w Polsce oraz określenie perspektywy, celu i potrzeb współpracy polsko-niemieckiej w tej dziedzinie.
Konferencja prowadzona była w językach polskim i niemieckim (tłumaczenie symultaniczne).
Publikacje
Kłopotliwe dziedzictwo? Architektura Trzeciej Rzeszy w Polsce





