Europa Środkowa od środka to coś więcej niż objazd studyjny. To intensywna podróż przez nasz zakątek Europy, do której zapraszamy te osoby, które chcą lepiej zrozumieć region, w którym żyją – jego historię, kulturę, konflikty, pamięć i współczesność.

Wspólnie z badaczami i ekspertami z Międzynarodowego Centrum Kultury oraz Instytutu Filologii Słowiańskiej UJ uczestnicy wyruszą w pięciodniową trasę przez Śląsk, Czechy, Słowację, Tatry i Spisz, odwiedzając miejsca, które pozwalają spojrzeć na Europę Środkową od środka.

Do udziału szczególnie zapraszamy studentki i studentów, doktorantki i doktorantów, osoby zainteresowane historią, kulturą i podróżowaniem po Europie Środkowej, osoby zatrudnione w polskich instytucjach kultury, poszukujące rozszerzenia sieci współpracy. Program skierowany jest do wszystkich, którzy chcą wyjść poza stereotypowe myślenie o regionie i zobaczyć, jak bardzo przenikają się tutaj języki, tradycje, religie i doświadczenia historyczne.

Podczas seminarium uczestnicy odwiedzą m.in. Pszczynę, Cieszyn, Ostrawę, Żylinę, Lewoczę, Starą Lubowlę i Niedzicę. W programie znajdą się spotkania, warsztaty i wizyty w miejscach ważnych dla historii regionu: zamkach, miastach granicznych, świątyniach wielu wyznań oraz przestrzeniach związanych z nowoczesnością przemysłową i przemianami społecznymi Europy Środkowej.

Seminarium łączy perspektywę humanistyczną z doświadczeniem podróży. To okazja do rozmowy o tożsamości regionu, jego wielokulturowości i współczesnych wyzwaniach – ale także do poznania ludzi i miejsc, które trudno zrozumieć wyłącznie z książek czy sal wykładowych.

Program organizowany jest przez Międzynarodowe Centrum Kultury i Instytut Filologii Słowiańskiej UJ. Liczba miejsc jest ograniczona – udział może wziąć 25 osób.

Informacje praktyczne:

• Czas trwania: 7-11 września 2026.
• Zapisy: do 31 lipca 2026.
• Języki wykładowy: polski, angielski
• Ilość miejsc: 25. Decyduje kolejność zgłoszeń.
• Cena:
  – dla uczestników dysponujących noclegiem w Krakowie – cena do 30 czerwca – 1300 zł, do 10 lipca 1600 zł
  – dla uczestników spoza Krakowa – do 30 czerwca 1500 zł, do 10 lipca – 1800 zł.
• Obowiązuje opłata wstępna w wysokości 300 zł, odliczana od całości kwoty.
• Nr konta: Bank BGK 18 1130 1150 0012 1269 6920 0001.
• Dodatkowych informacji udziela Marek Świdrak: m.swidrak@mck.krakow.pl. 

Formularz zgłoszeniowy
Brak wolnych miejsc. Nabór zamknięty.

Osoby prowadzące:

dr Dorota Bielec – bohemistka, doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Zakładzie Filologii Czeskiej i Łużyckiej Instytutu Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, zastępca dyrektora IFS UJ. Jej zainteresowania naukowe obejmują literaturę i kulturę czeską XX i XXI wieku, procesy tożsamościowe w Europie Środkowej, relacje między kulturą a polityką, autobiografizm w literaturze oraz zagadnienia przekładu. Zajmuje się także problematyką językową, współpracując przy projektach poświęconych polsko-czeskiej leksykografii i frazeologii.

prof. dr hab. Maciej Czerwiński – filolog, kroatysta, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektor Instytutu Filologii Słowiańskiej UJ oraz Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UJ. Zajmuje się językami, kulturami i literaturami byłej Jugosławii, a także pograniczem teorii języka i literatury, w tym problematyką dyskursu historycznego. Wykładał i wygłaszał wystąpienia na sympozjach w wielu krajach Europy oraz Stanach Zjednoczonych. Jest autorem kilku książek opublikowanych w Polsce i Chorwacji, a także wielu artykułów i esejów. W MCK współtworzył wystawę „Adriatycka epopeja. Ivan Meštrović” (2017) i publikował eseje w czasopiśmie „Herito”. Jest również autorem wydanej przez MCK książki „Chorwacja. Dzieje, kultura, idee”.

dr Rafał Majerek – slawista, słowacysta, doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, adiunkt w Instytucie Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor prac poświęconych słowackiej tożsamości narodowej i kulturowej oraz najnowszej literaturze słowackiej. Jego zainteresowania badawcze obejmują m.in. procesy autoidentyfikacyjne, reinterpretacje historii, reprezentacje mniejszości oraz związki współczesnych dyskursów emancypacyjnych z literaturą. Angażuje się także w popularyzację słowackiej literatury i kultury w Polsce.

Marek Świdrak – historyk sztuki, prawnik. Zawodowo związany z Międzynarodowym Centrum Kultury oraz Instytutem Historii Sztuki UJ. Naukowo specjalizuje się w dziejach sztuki nowożytnej, prawie ochrony zabytków i zarządzaniu dziedzictwem kulturowym. Stypendysta Fundacji Lanckorońskich.

dr Michał Wiśniewski – przedstawiciel Ośrodka Edukacji – Akademii Dziedzictwa MCK, historyk architektury, kurator wystaw architektonicznych, autor książek dotyczących historii architektury w Polsce i na świecie w XIX i XX wieku, m.in. monografii krakowskich architektów Ludwika Wojtyczki, Adolfa Szyszko-Bohusza czy Witolda Cęckiewicza. Pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz stypendysta Fulbrighta. Współzałożyciel i członek zarządu Fundacji Instytut Architektury. Współtwórca projektu internetowego Krakowski Szlak Modernizmu.

PROGRAM:

1 dzień (wyjazd z Krakowa, hotel w Cieszynie):

8.00: Zbiórka i odjazd z Krakowa

8.00 – 9.30: Przejazd do Tychów

9.30 – 10.45: Wizyta w Tychach

Powojenna nowoczesność i uprzemysłowienie, zmiany kulturowe i społeczne na Śląsku, wybitne przykłady architektury socmodernistycznej.

10.45 – 11.30: Przejazd do Pszczyny

11.30 – 13.00: Wizyta w Zamku w Pszczynie

Pamięć o rewolucji przemysłowej i wielkich fortunach pruskiej arystokracji w XIX wieku. Jądro decyzyjne I wojny światowej.

13.00 – 14.30: Obiad w Pszczynie

14.00 – 15.00: Przejazd do Wisły

15.00 – 16.30: Wizyta w Zamku w Wiśle lub w Wiśle

Rezydencja głowy państwa polskiego okresu międzywojennego wzniesiona na pograniczu z Czechosłowacją i Niemcami.

16.30 – 17.30: Przejazd do Cieszyna

17.30 – 19.30: Zwiedzanie Cieszyna (Kościół Łaski, Rynek, Wieża, Most, Rynek CZ, Dworzec CZ):

Wojny religijne XVII i XVIII wieku, historia protestantyzmu na ziemiach Polskich, historia podzielonego, granicznego miasta, rywalizacja i walka o Śląsk Cieszyński w okresie międzywojennym, symboliczne władanie Polaków i Czechów na regionem.

20.00: Zameldowanie w hotelu

20.30: Kolacja

2 dzień (wyjazd z Cieszyna, hotel w Żylinie):

8.00 – 9.30: Przejazd do Ostrawy z przystankiem w Hawierzowie

Czeski socrealizm na Śląsku Cieszyńskim

9.30 – 12.00: Ostrawa

Czeska historia Śląska, uprzemysłowienie w Monarchii Habsburskiej, symbole nowoczesności państwa czechosłowackiego.

12.00 – 13.30: Obiad

13.30 – 14.30: Przejazd do Priboru

14.30 – 15.30: Wizyta w Priborze

Dom rodzinny Zygmunta Freuda

15.30 – 16.30: Przejazd do Hodslavic

16.30 – 17.30: Wizyta w Hodslavicach

Dom rodzinny Jana Palackiego. Freud, Palacki i inni. Śląsk i Morawy, miejsce narodzin przeciwstawnych idei i koncepcji społecznych.

17.30 – 19.30: Przejazd do Żyliny

19.30: Zameldowanie w hotelu

20.00: Kolacja

3 dzień (wyjazd z Żyliny, Hotel w Lewoczy):

8.00 – 11.00: Żylina

Modernizm pod Tatrami, historia Słowacji podczas II wojny światowej.

11.00 – 12.00: Przejazd do Martina

12.00 – 13.30: Obiad

13.30 – 15.00: Martin

Narodziny nowoczesnego narodu Słowackiego.

15.00 – 17.00: Przejazd do Lewoczy

17.00–19.30: Lewocza

Najbogatsze miasto Karpat XVI wieku. Historia zastawy spiskiego i jego konsekwencji dla Polski, Węgier, Austrii i Słowacji.

19.30: Zameldowanie w hotelu

20.00: Kolacja

4 dzień (wyjazd z Lewoczy, hotel w Krakowie):

8.00 – 8.30: Przejazd do Spiskiej Kapituły

Święte miejsce Słowaków i węgierskiej arystokracji, enklawa symbolicznej władzy nad regionem.

8.30 – 11.30: Spiska Kapituła i Spiski Hrad

Największy zamek średniowiecznej Europy Środkowej. Rywalizacja Polaków i Węgrów o panowanie nad Spiszem.

11.30 – 12.30: Przejazd do Starej Lubowli

12.30 – 14.00: Obiad

14.00 – 15.00: Stara Lubowla

Co o Polsce mówi zamek opisany przez Sienkiewicza w Potopie, jedno z nielicznych miejsc gdzie pokazywane są polskie regalia.

15.00 – 16.00: Przejazd do Niedzicy

16.00 – 17.00: Niedzica

Ostatni bastion Węgier na północy.

17.00 – 19.30: Przejazd do Krakowa

19.30: Zameldowanie w hotelu

20.00: Kolacja

5 dzień: Kraków (warsztaty)

Podsumowanie intensywnego programu edukacyjnego łączącego sztukę, kulturę, literaturę, etnografię i politykę w trzech państwach i wielu regionach. Odmiennych topograficznie, postrzeganych jako inne, przeciwstawne, będące stronami konfliktów. W rzeczywistości bliskich etnicznie i kulturowo, gdzie różnice i granice często narzucane były sztucznie stając się z czasem procesami długiego trwania. W trakcie programu uczestnicy odwiedzą liczne muzea, zamki, świątynie, miasta historyczne. Wezmą udział w spotkania z przedstawicielami regionów, zastanowią się nad literaturą, kulturą, historią. Warsztaty w Krakowie pomogą w zrozumieniu specyfiki regionu i dadzą narzędzia do samodzielnego poznawania Europy Środkowej w przyszłości.