Ekspozycja stanowiła próbę przekrojowego i krytycznego ujęcia burzliwej historii Europy Środkowej poprzez książki fotograficzne. Zaprezentowaliśmy na niej ponad sto publikacji o charakterze albumowym, artystycznym i propagandowym z Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Polski, Rumunii, Słowacji i Węgier. Zgromadzone w jednym miejscu i w kuratorskim wyborze pokazały, jak fotografia odzwierciedlała procesy kształtowania się nowych tożsamości młodych państw Europy Środkowej i wpływała na ich wizerunek, ideologię, marzenia o modernizacji i przyszłości. Szeroka, ponadnarodowa perspektywa pozwoliła dostrzec wspólny los dzielony przez mieszkańców tej części kontynentu.

Książki fotograficzne to nieodkryty jeszcze do końca fenomen dla wszystkich zainteresowanych fotografią, grafiką, historią, polityką czy sztuką. Przez cały XX wiek albumy, broszury i photobooki towarzyszyły burzliwej historii ludzkości, pokazując specyfikę dziejów różnych krajów i części świata. W ramach wystawy „Fotoblok. Europa Środkowa w książkach fotograficznych” zdecydowaliśmy się pokazać wybrane publikacje związane z naszym regionem Europy.

Wystawa była częścią projektu badawczego poświęconego książkom fotograficznym, który zainicjowali jej pomysłodawcy i współkuratorzy: Łukasz Gorczyca i Adam Mazur. Do prezentowanego w MCK wyboru trafiły m.in. artystyczne albumy autorstwa najwybitniejszych mistrzów obiektywu: Czecha Františka Drtikola, jednego z najbardziej znanych na świecie polskich fotografów – Edwarda Hartwiga czy pochodzącej z Rumunii znakomitej fotografki – Hedy Löffler, jak i wstrząsające zbiory zdjęć dokumentujących najważniejsze momenty w historii poszczególnych narodów lub wspólnot.

Wystawa eksponowała nie tylko popularne i chętnie kolekcjonowane photobooki, lecz również kroniki filmowe, zdjęcia, grafikę oraz obiekty artystyczne. Zgromadzone egzemplarze książek można było zarówno oglądać, jak też kartkować, czytać i dotykać. To była rzadka okazja do bezpośredniego kontaktu z książką fotograficzną – w erze cyfrowej obiektu coraz bardziej cenionego, ale też coraz mniej znanego i dostępnego. 

Realizacji wystawy towarzyszyło wydanie albumu, w którym dokonaliśmy próby stworzenia kanonu środkowoeuropejskich photobooków oraz opracowania syntezy wiedzy na ich temat. Projekt wpisał się jednocześnie w nasz cykl wystawienniczy poświęcony fotografii, do którego należały m.in. ekspozycje „Made in Hungary. Fotograficy węgierscy 1919–1956” (2000), „Andreas Feininger. Nowy Jork, lata czterdzieste” (2010), „Stambuł. Dwa światy, jedno miasto” (2018), „Nie tylko Bauhaus. Międzywojenna fotografia niemiecka i polskie tropy” (2021), „Domowroty. Włodzimierz Puchalski” (2022) czy „Litwa. Dwa stulecia fotografii” (2023).

Od lewej: Natalia Żak, Agata Wąsowska-Pawlik; fot. Paweł Mazur

Zespół kuratorski

Łukasz Gorczyca

Kurator wystawy

Adam Mazur

Kurator wystawy

Natalia Żak

Kuratorka Międzynarodowego Centrum Kultury

Zespół kuratorski

Łukasz Gorczyca

Kurator wystawy

Historyk sztuki, krytyk, galerzysta, autor publikacji i kurator wystaw w Polsce i za granicą. Ukończył studia w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego. Wspólnie z Michałem Kaczyńskim i Adamem Olszewskim w 1995 roku założył papierowy magazyn artystyczny „Raster” poświęcony polskiej sztuce współczesnej, który po przeniesieniu do sieci, w latach 2000–2005 funkcjonował jako „internetowy tygodnik szybkiego reagowania”. Współpracował z miesięcznikiem „Art&Business”, „Machiną” oraz redakcją programu telewizyjnego Pegaz. Od 2001 roku wspólnie z Michałem Kaczyńskim prowadzi galerię Raster, która reprezentuje polskich i zagranicznych artystów na największych międzynarodowych targach sztuki.

Adam Mazur

Kurator wystawy

Krytyk i teoretyk fotografii, historyk sztuki i amerykanista. Od 2013 roku wykłada na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu (Wydział Fotografii). Laureat nagród im. ks. Szczęsnego-Dettloffa, nagrody im. Jerzego Stajudy oraz odznaczenia Gloria Artis. W latach 2002–2013 kurator warszawskiego CSW Zamek Ujazdowski. Redaktor antologii, katalogów i autor książek m.in. „Kocham fotografię” (2008, 2009), „Historie fotografii w Polsce 1839–2009” (2010), „Decydujący moment. Nowe zjawiska w fotografii polskiej po roku 2000” (2012), „Głębia ostrości. Eseje o fotografii polskiej po 1945 roku” (2014), „Po końcu fotografii” (2018). Wraz z Łukaszem Gorczycą od 2013 roku systematycznie opracowuje historię polskich i środkowoeuropejskich książek fotograficznych.

Natalia Żak

Kuratorka Międzynarodowego Centrum Kultury

Historyczka sztuki, kuratorka. Współpracowała z galeriami sztuki w kraju i za granicą. W Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie współkuratorowała między innymi takie wystawy jak „Wędrujące obrazy. Małgorzata Mirga-Tas” (2022), „Nie tylko Bauhaus. Międzywojenna fotografia niemiecka i polskie tropy” (2021), „Fotoblok. Europa Środkowa w książkach fotograficznych” (Kraków 2019 / 2020, Ołomuniec 2020, Wilno 2021).

Poprzedni Następny

Drukuj