Kościół Pokoju w Świdnicy jest Pomnikiem Historii, największą drewnianą świątynią w Europie i jednym z siedmiu nowych cudów Polski. 13 grudnia 2001 roku Komitet Światowego Dziedzictwa jednogłośnie wpisał tę świątynię na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, obejmującą obiekty kulturowe i przyrodnicze o największej wartości, uznane za wspólne dobro ludzkości i objęte szczególną ochroną. W uzasadnieniu tej decyzji podkreślono wyjątkową wartość świątyni jako świadectwa tradycji budownictwa szkieletowego doprowadzonego do granic możliwości technicznych, niezwykłego przykładu współistnienia sztuki barokowej i teologii luterańskiej oraz dzieła, w którym historia, architektura i wiara stworzyły jedną, niepowtarzalną całość.
Podczas konferencji zorganizowanej z okazji jubileuszu 25-lecia tego prestiżowego wpisu swój referat pod tytułem „Kościół Pokoju jako fenomen europejskiego dziedzictwa kulturowego – 25 lat na liście światowego dziedzictwa UNESCO” wygłosił prof. dr hab. Jacek Purchla, wiceprezydent Europa Nostra, pełnomocnik dyrektorki MCK ds. Naukowych. Z kolei dr Monika Smoleń-Bromska, dyrektorka Departamentu Funduszy i Spraw Europejskich w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, omówiła rolę programu FEnIKS w nowoczesnej ochronie zabytków.
Co istotne, prof. Jacek Purchla oraz dyrektorka MCK Agata Wąsowska-Pawlik w 2025 roku zostali powołani do Zespołu do spraw członkostwa Polski w Międzyrządowym Komitecie Ochrony Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego (Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO) na kadencję 2025–2029, w którym Pan Profesor pełni funkcję eksperta narodowego.
Kościół Pokoju – symbol pojednania polsko-niemieckiego
Po wybuchu wojny trzydziestoletniej Katoliccy Habsburgowie narzucili warunki luteranom, które wykluczały ich społeczność, a ich skromny kościół miał nie przetrwać próby czasu. Powstały na mocy pokoju westfalskiego zawartego w 1648 roku Kościół Pokoju w Świdnicy był jednym z trzech zbudowanych na terenie Dolnego Śląska. Społeczność luterańska mogła go wznieść tylko poza murami miasta, bez wież i dzwonnicy, tylko z nietrwałych materiałów: z drewna, piasku, słomy i gliny. Świątynia nie mogła przypominać kościoła, a jej budowa nie mogła przekroczyć roku. Najstarszy Kościół Pokoju, w Głogowie, spłonął w połowie XVIII wieku. Do dziś przetrwały kościoły w Świdnicy i w Jaworze. Kościół Pokoju w Świdnicy jest częścią świdnickiej parafii Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce. To stałe miejsce wycieczek na mapie Dolnego Śląska. Po 1989 roku gościli w nim Tadeusz Mazowiecki i Helmut Kohl, aby modlić się o pokój, co sprawiło, że Kościół stał się także symbolem pojednania polsko-niemieckiego.
Kiedy w 2001 roku, podczas 25. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Helsinkach Kościół Pokoju w Świdnicy został wpisany na listę UNESCO, podkreślano, że Kościoły Pokoju stanowią wyjątkowe świadectwo szczególnego rozwoju politycznego i duchowego w Europie oraz przedstawiają rozwiązania techniczne i architektoniczne, zaprojektowane w celu sprostania trudnym warunkom, wobec których stawali budowniczowie i społeczności.
Współpraca MCK ze świdnickim Kościołem Pokoju
Międzynarodowe Centrum Kultury od wielu lat współpracuje z Kościołem Pokoju w Świdnicy. Między innymi to właśnie tam odbyła się 9. edycja szkoły letniej V4 Heritage Academy, programu organizowanego przez MCK dla młodych specjalistów od dziedzictwa kulturowego z krajów Grupy Wyszehradzkiej. Księdza bpa Waldemara Pytla, przez niemal 40 lat proboszcza parafii ewangelicko-augsburskiej w Świdnicy (do 2025 roku) oraz biskupa diecezji wrocławskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, od lat łączą z MCK bliskie i serdeczne relacje. Kiedy w 2019 roku ks. bp Pytel otrzymał Nagrodę im. prof. Aleksandra Gieysztora przyznawaną wybitnym osobom i instytucjom oddanym ochronie polskiego dziedzictwa kulturowego, w imieniu Kapituły laudację na cześć laureata wygłosił prof. Jacek Purchla, założyciel i wieloletni dyrektor MCK, sam odznaczony tym prestiżowym wyróżnieniem w 2010 roku.
