Społeczno-ekonomiczny wpływ dziedzictwa kulturowego. Diagnoza wykorzystania dziedzictwa kulturowego przez branżę kreatywną na przykładzie OFF Piotrkowskiej w ŁCzy lokalizacja usług branży kreatywnej w obiekcie dziedzictwa kulturowego wpływa pozytywnie na wizerunek miejsca? W jakim stopniu możliwość wykorzystania zabytkowych przestrzeni wpływa na decyzje biznesowe – oraz jak przekłada się później na ekonomię? W okresie od lutego do kwietnia 2016 roku działający przy MCK zespół badawczy zrealizował badania dot. wykorzystania dziedzictwa kulturowego przez branżę kreatywną. Ich miejscem była dawna fabryka bawełny Franciszka Ramischa w Łodzi, która od 2011 roku mieści centrum kultury i rozrywki OFF Piotrkowska.odzi
Projekt był kontynuacją problematyki poruszonej w zrealizowanym przez MCK w latach 2013–2015 projekcie Cultural Heritage Counts for Europe. Podążając za zdiagnozowaną wówczas potrzebą realizacji badań dotyczących wpływu dziedzictwa, a także za przykładami analogicznych projektów zrealizowanych m.in. w Niemczech czy Wielkiej Brytanii (badania pn. New Ideas Need Old Buildings przeprowadzone przez Heritage Lottery Fund czy projekt Creative City Challenge. Industrial Heritage in Fostering Urban Creative Zones) postanowiliśmy wziąć na warsztat jeden z ciekawszych przykładów adaptacji zabytkowych przestrzeni do nowych funkcji w Polsce.
Na przedmiot badań została wybrana wzniesiona w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku fabryka bawełny Franciszka Ramischa, czyli jeden z elementów postindustrialnego dziedzictwa, który stanowi o tożsamości przemysłowej Łodzi. Od 2011 roku na terenie fabryki działają lokale zaliczane do przemysłów kreatywnych. Miejsce to funkcjonuje pod nazwą OFF Piotrkowska i stanowi dziś jeden z ważniejszych kulturalnych adresów w mieście włókniarzy. Fabryka znajduje się w sercu miasta – wejście na podwórko prowadzi od ulicy Piotrkowskiej, stanowiącej oś historycznego centrum miasta.
Podstawowym celem badania było zweryfikowanie, czy lokalizacja usług z dziedziny przemysłów kreatywnych w obiekcie dziedzictwa kulturowego buduje pozytywny wizerunek miejsca oraz czy dziedzictwo kulturowe jest istotnym czynnikiem lokalizacji biznesu z branży kreatywnej. Podstawę dla analizy społeczno-ekonomicznego wpływu dziedzictwa kulturowego stanowiły badania o charakterze zarówno jakościowym, jak i ilościowym (tzw. triangulacja metodologiczna). Metody badań jakościowych zostały wykorzystane do analizy postaw i opinii przedstawicieli przemysłów kreatywnych, a metody badań ilościowych do diagnozy opinii i charakterystyki odbiorców oferty sektora kreatywnego funkcjonującego na terenie OFF Piotrkowskiej.
Wyniki badań pozwoliły określić OFF Piotrkowską jako projekt rewitalizacyjny i/lub projekt rozwoju branży kreatywnej; jako nadzorowaną i odgórnie koordynowaną inicjatywę, której rozwój warunkowany był oddolnymi działaniami najemców. Lokalizacja usług branży kreatywnej została uznana za ważną dla budowania pozytywnego wizerunku miejsca. Wpływ dziedzictwa kulturowego był zauważalny zwłaszcza na początku działalności poszczególnych podmiotów w OFF Piotrkowska. Ulokowanie oferty branży kreatywnej w obiekcie dziedzictwa kulturowego nie było jednak czynnikiem przesądzającym o pozycji rynkowej – o niej bowiem decydują określone strategie działań oraz późniejsze procesy komercjalizacji.
Efektem badań był raport pn. Społeczno-ekonomiczny wpływ dziedzictwa kulturowego. Diagnoza wykorzystania dziedzictwa kulturowego przez branżę kreatywną na przykładzie OFF Piotrkowskiej w Łodzi.
Raport: OFF Piotrkowska
Raport: OFF Piotrkowska…PDF (1 KB)
Zespół badawczy
dr Anna Fiń
Socjolożka, adiunktka w Katedrze Socjologii Kultury Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Specjalizuje się w socjologii migracji, socjologii miasta oraz badaniach kultury i sztuki. Prowadzi badania nad: współczesnymi migracjami Polaków do Stanów Zjednoczonych (ze szczególnym uwzględnieniem imigracji w Nowym Jorku), procesami migracji z Europy do USA, relacjami między grupami imigranckimi oraz procesami tworzenia i przekształcania imigranckich sąsiedztw.
dr Katarzyna Jagodzińska
Absolwentka historii sztuki oraz dziennikarstwa i komunikacji społecznej UJ, adiunktka w Instytucie Europeistyki. Kierowniczka Europa Nostra Heritage Hub w Krakowie. Zajmuje się głównie muzeologią Europy Środkowej, regularnie publikuje teksty naukowe i publicystyczne w czasopismach z zakresu kultury i sztuki. Redaktorka czasopisma „Architektura i biznes”. Przez lata związana z MCK.
dr Joanna Sanetra-Szeliga
Adiunktka w Instytucie Gospodarki Przestrzennej i Studiów Miejskich (Katedra Dziedzictwa Kulturowego i Studiów Miejskich UNESCO) Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Prowadzi badania nad społeczno-ekonomicznym potencjałem kultury w rozwoju miast, wykorzystaniem dziedzictwa kulturowego w procesach innowacji i dyplomacji, wpływem megawydarzeń na miasta historyczne oraz odpornością miast historycznych. Przez lata związana z MCK.