Wystawa „Nie tylko Bauhaus. Międzynarodowa fotografia niemiecka i polskie tropy” stanowiła przegląd najważniejszych kierunków w fotografii niemieckiej okresu Republiki Weimarskiej (1919–1933), zestawionych z analogicznymi, choć cechującymi się inną dynamiką rozwoju zjawiskami w polskiej fotografii międzywojennej. Opowieść o fotografii tamtych czasów w jej różnych wymiarach: artystycznym, eksperymentalnym, reportażowym, dokumentalnym, reklamowym czy modowym, stała się jednocześnie pretekstem do przybliżenia kontekstu kulturowego międzywojnia w Europie Środkowej: od „złotych” lat dwudziestych i usilnego pragnienia normalności, po narastające napięcia lat trzydziestych, które w Niemczech wyniosły do władzy Adolfa Hitlera.
Wystawa prezentowała wyselekcjonowaną i uzupełnioną o polskie paralele wersję ekspozycji „Fotografia w Republice Weimarskiej” (2019–2020), pokazywanej w LVR-Landesmuseum w Bonn. Niemieccy kuratorzy, zainspirowani „Atlasem Mnemosyne” Aby’ego Warburga, zdefiniowali dla jej celów czternaście wiodących obszarów tematycznych, by ukazać najważniejsze wydarzenia, motywy społeczne, a przede wszystkim estetyczne tendencje i wizualne fenomeny tamtego czasu. Dziewięć spośród nich – Rewolucję i narodziny republiki, Taniec, Portret, Modę i fotografię, Pracę, Nowe Widzenie, Sport, Blask i niedolę oraz Epilog – przedstawiliśmy w Galerii MCK.
Wybrane prace pozwoliły na pokazanie motywów ważnych dla awangardowych artystów epoki, w której fotografia była czymś więcej niż jedynie nową metodą tworzenia obrazu, stając się nowoczesnym, prawdziwie masowym środkiem wyrazu artystycznego, komunikacji oraz dokumentacji. Postulaty tzw. Nowej Rzeczowości, zachęcające do „czystości” języka wizualnego, nałożyły się na skomplikowany kontekst czasów, w których zmieniające się warunki pracy, kryzys gospodarczy, masowe bezrobocie i nędza szybko znalazły swoje odbicie w fotografii. Medium, które miało służyć obiektywizmowi, stało się narzędziem kształtowania poglądów i propagandowej manipulacji.
Polskie przykłady uwzględniły również prace powstałe w późniejszym okresie, do 1939 roku. Wchodząc w dialog z niemieckimi, dały impuls do porównań, eksponowania różnic i podobieństw związanych z polityczno‐społecznym doświadczeniem tamtych lat.
Na wystawie zaprezentowano ponad 300 klasycznych odbitek, a także książek i czasopism. Osoby zwiedzające mogły podziwiać prace takich twórców i twórczyń, jak mistrz fotografii prasowej Martin Munkácsi, znany z wybitnych portretów socjologicznych August Sander, czołowy przedstawiciel Nowej Rzeczowości Albert Renger-Patzsch, słynąca z fotografii mody Yva (Else Neuländer-Simon), znany z precyzyjnych fotografii roślin Karl Blossfeld, ojciec fotożurnalizmu Alfred Eisenstaedt, czy też pochodząca z Poznania fotografka Lotte Jacobi. Dopełnieniem wyboru były nazwiska, które dla polskiej publiczności mogły stanowić odkrycie, jak związany z Bauhausem Kurt Kranz lub reprezentujący nurt fotografii robotniczej Hans Bresler.
Polskich mistrzynie i mistrzów reprezentowali m.in. specjalizujący się w surrealistycznych fotografiach Aleksander Krzywobłocki, awangardowy Janusz Maria Brzeski, „Leicarka” Zofia Chomętowska, wybitny przedstawiciel fotografii portretowej Benedykt Jerzy Dorys, nestor polskiego piktorializmu Jan Bułhak czy wybitny fotoreportażysta i kronikarz II RP Henryk Poddębski.
Ekspozycja przygotowana we współpracy z Landschaftsverband Rheinland (LVR) w Bonn uświetniła obchody trzydziestolecia istnienia MCK oraz zbiegła się z trzydziestą rocznicą ratyfikacji traktatu granicznego na Odrze i Nysie, który zamykał niezwykle złożony problem w dwudziestowiecznych relacjach pomiędzy Polską a zjednoczonymi Niemcami.
„Nie tylko Bauhaus” był trzecim wspólnym projektem MCK i LVR. We wcześniejszych latach dzięki współpracy z instytucją z Bonn pokazaliśmy polskiej publiczności wystawy „Polowanie na awangardę. Zakazana sztuka w Trzeciej Rzeszy” (2011–2012) oraz „Max Ernst. Sny ornitologa” (2016). Sztuka niemieckich artystów gościła w MCK m.in. na wystawach „George Grosz. Berlińskie lata” (1992), „Otto Dix. Wczesne lata” (1993), a także „Bauhaus XX–XXI. Dziedzictwo wciąż żywe” (2009), przygotowanej na dziewięćdziesiątą rocznicę powstania słynnej szkoły projektowania. Wszystkie te przedsięwzięcia ściśle łączą się z programową działalnością MCK w zakresie popularyzacji kultury krajów Europy Środkowej, do których zaliczają się również Niemcy.
Projekt wpisał się także w nasz cykl wystawienniczy poświęcony fotografii, do którego należały m.in. ekspozycje „Made in Hungary. Fotograficy węgierscy 1919–1956” (2000), „Andreas Feininger. Nowy Jork, lata czterdzieste” (2010), „Stambuł. Dwa światy, jedno miasto” (2018), „Fotoblok. Europa Środkowa w książkach fotograficznych” (2019–2020), „Domowroty. Włodzimierz Puchalski” (2022) czy „Litwa. Dwa stulecia fotografii” (2023).
Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie
LVR-Landesmuseum (Bonn)
Deutsche Fotothek (Drezno)
Stiftung F.C. Gundlach (Hamburg)
Koncepcja programowa MCK
Agata Wąsowska-Pawlik, Łukasz Galusek
Aranżacja
Paweł Żelichowski
Koordynacja
Dorota Kosiec, Anna Śliwa
Honorowy patronat
dr Michael Groß, konsul generalny Republiki Federalnej Niemiec
Współpraca
Joanna Biegacz, Ewa Czarnecka, Monika Czepielewska-Wóycicka, Marzena Daszewska, Joanna Hojda-Pepaś, Dorota Korohoda, Łukasz Kozak, Angelika Madura, Anna Sawłowicz
Projekt identyfikacji wizualnej wystawy
Kuba Sowiński
Projekt graficzny i skład publikacji towarzyszącej
Wojtek Kwiecień-Janikowski
Tłumaczenie z języka niemieckiego
Sylwia Miłkowska
Redakcja i korekta
Paulina Roszak-Niemirska
Drukuj 
