Po raz pierwszy przygotowana w 2015 roku przez MCK ekspozycja, która odwiedziła 17 miejsc w Polsce i 4 w Armenii, zawita tym razem do Ukrainy i będzie prezentowana w wersji ukraińsko-angielskiej. Wystawie towarzyszyć będzie czwarte wydanie książki pod tym samym tytułem.
Wystawa „Katedra ormiańska we Lwowie i jej twórcy” powstała z inicjatywy członków zawiązanego w 2005 roku Stowarzyszenia Absolwentów Akademii Dziedzictwa (studiów podyplomowych koordynowanych przez MCK i Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie od 2001 roku), które jest zaangażowane w ochronę polskiego dziedzictwa za granicą. Konserwacja malowideł ściennych Jana Henryka Rosena była jednym z najważniejszych projektów Stowarzyszenia, realizowanym z inicjatywy jego prezesa Pawła Baranowskiego, we współpracy z Narodowym Instytutem Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA, z którym przygotowana została obecna wersja wystawy, i przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Dzieje i wyjątkowość Katedry ormiańskiej
Agata Wąsowska-Pawlik, dyrektorka MCK, zaznacza, jak duże znaczenie ma wystawa i kolejna edycja publikacji o Katedrze ormiańskiej dla popularyzacji wiedzy o ukraińskiej historii i sztuce, ale też dla naszych relacji i współpracy: „Przyświeca temu nie tylko chęć pomocy i pracy nad upodmiotowieniem ukraińskiej kultury, ale też ważne dla nas pojęcie >>naszego wspólnego dziedzictwa<<”. Katarzyna Sokołowska, Dyrektorka Instytutu Polonika, podkreśla natomiast, że Katedra ormiańska we Lwowie nie jest jedynie zabytkiem: „(…) to żywy zapis spotkania kultur, w którym sztuka staje się językiem porozumienia ponad podziałami. W jej murach przenikają się tradycje ormiańska, polska i ukraińska, a każda warstwa architektury i dekoracji opowiada inną historię”.
Lwowska świątynia pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny znajduje się w centrum wielowyznaniowego i wielokulturowego miasta. Jej najstarsza część powstała w drugiej połowie XVI wieku. W XX wieku zyskała nową modernistyczną oprawę. Powstały wówczas monumentalne polichromie Jana Henryka Rosena oraz imponujący zespół mozaik Józefa Mehoffera. Katedra przez wiele lat niszczała, zamieniona po wojnie na magazyn obrazów. W 2001 roku przywrócono ją do potrzeb kultu i podjęto działania, by przywrócić jej dawną świetność. Od 2008 roku polscy i ukraińscy konserwatorzy pod kierunkiem prof. Joanny Chernichowskiej i Pawła Baranowskiego prowadzili skomplikowane prace konserwatorskie. Częścią projektu konserwatorskiego był również największy istniejący zespół mozaik projektu Mehoffera oraz malowidła Rosena. Prace konserwatorskie to efekt współpracy ekspertów polsko-ukraińskich – krakowskich (MCK, SAAD), warszawskich (ASP Warszawa, Polonika, MKiDN) i lwowskich (zespół ukraińskich specjalistek i specjalistów pracujących na miejscu).
Wystawa przygotowana przez MCK
Po zakończeniu w 2015 roku prac konserwatorskich w nawie głównej świątyni zespół MCK postanowił wspólnie przygotować prezentację ich rezultatów. Koncepcję wystawy stworzyli pracownicy MCK: dr Michał Wiśniewski i Ewa Wojtoń, którzy do współpracy zaprosili autorkę naukowego opracowania dotyczącego katedry, dr Joannę Wolańską, znawczynię historii architektury Lwowa dr Żannę Komar z Instytutu Dziedzictwa Europejskiego MCK oraz autora prac konserwatorskich w katedrze, Pawła Baranowskiego.
Ekspozycja „Katedra ormiańska we Lwowie i jej twórcy” ma formę plansz i przestrzennych rekonstrukcji, towarzyszą jej także materiały multimedialne. Wystawę uzupełniają informacje, które wyjaśniają kontekst historyczny i kulturowy dotyczący lwowskich Ormian oraz rozwoju wielokulturowego Lwowa. Dodatkowym elementem są także informacje o pracach konserwatorskich prowadzonych w katedrze od 2008 roku przez Stowarzyszenie Absolwentów Akademii Dziedzictwa.
Więcej o wystawie „Katedra ormiańska we Lwowie i jej twórcy”
