Przejdź do treści Wyszukiwarka

Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm

Na wystawie pokazaliśmy modele architektoniczne, obrazy, grafiki, fotografie, dokumenty filmowe, pocztówki i plakaty wprowadzające w urbanistykę i życie kulturalne międzywojennego Lwowa. Dzisiejsza metropolia zachodniej Ukrainy, która w czasach II Rzeczypospolitej należała do najważniejszych ośrodków modernizmu w Europie Środkowej, została ukazana przez pryzmat działalności ważnych dla tamtej epoki architektów, naukowców i artystów. Ukształtowali oni nowoczesną lwowską tożsamość, bez której trudno zrozumieć dzisiejszą legendę miasta tak ważną dla jego wszystkich dawnych i obecnych mieszkańców.

Dwudziesty czwarty czerwca 1937 roku był we Lwowie zwyczajnym dniem. Większości z nich nikt już nie pamięta. W „Gazecie Lwowskiej” odnotowano wystawienie spektaklu „Biała dama” w Teatrze Wielkim oraz kilkanaście seansów filmowych w kinach. Radio Lwów nadało felieton Wilhelma Raorta propagujący modę na wycieczki górskie, a także odczyt Józefy Vogelówny o nowatorskich badaniach archeologicznych w Biskupinie. W ramach seminarium matematycznego na Uniwersytecie Lwowskim doktor Stanisław Ulam przedstawił sprawozdanie z pobytu naukowego w Stanach Zjednoczonych (wyjedzie tam na stałe w 1939 roku i stanie się czołowym twórcą amerykańskich badań nad energią atomową). Trwały prace budowlane i projektowe nad licznymi nowymi budynkami w całym mieście.

Lata II Rzeczypospolitej przyniosły Lwowowi nowe możliwości rozwojowe, o czym najlepiej świadczą pochodzące z tamtego okresu rozwiązania urbanistyczne i architektura. Dzięki Ignacemu Drexlerowi już w 1920 roku powstały plany rozwoju urbanistycznego Wielkiego Lwowa, według których rozbudowywano miasto, liczące w 1939 roku trzysta trzydzieści tysięcy mieszkańców. Lwowskie środowisko architektoniczne pozostawiło wiele wybitnych realizacji: od prywatnych willi i kamienic, przez gmachy użyteczności publicznej, po nowe założenia parkowe, tereny sportowe czy siedzibę lwowskiego radia. Trwały ślad w tkance miasta odcisnął święcący wówczas triumfy modernizm.

Ale nie tylko dzięki architekturze Lwów stał się ważnym ośrodkiem ówczesnej kultury. Działali tam również wybitni fotograficy, awangardowa grupa surrealistów Artes, projektanci plakatów, twórcy lwowskiej szkoły matematycznej, środowiska uniwersyteckie i politechniczne czy znani w całym kraju filmowcy i radiowcy. Symbolem nowoczesności Lwowa były także Targi Wschodnie, stanowiące o prestiżu miasta jako centrum gospodarczego o międzynarodowym znaczeniu.

Na wystawie pokazaliśmy modele ważniejszych gmachów modernistycznych Lwowa oraz oryginalne projekty architektoniczne z polskich kolekcji (zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Architektury we Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli, Biblioteki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie, Biblioteki Narodowej w Warszawie, Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Archiwum Polskiej Prowincji Zgromadzenia Księży Misjonarzy w Krakowie oraz sześciu kolekcji prywatnych).

Zaprezentowaliśmy prace zarówno zwolenników form historyzujących, takich jak Jan Bagieński i Wawrzyniec Dayczak, jak i wpisujących się w nurt modernizmu absolwentów Politechniki Lwowskiej: Władysława Derdackiego, Witolda Minkiewicza, Andrzeja Frydeckiego, Leopolda Karasińskiego, Ferdynanda Kasslera, Salomona Keila, Jakóba Menkera, Stefana Porębowicza, Romana Hrycaja, Jewhena Nagirnyja, Tadeusza Teodorowicza-Todorowskiego, Zbigniewa Wardzały i Tadeusza Wróbla. Uzupełnieniem ekspozycji były pamiątki po środowisku artystycznym i życiu codziennym Lwowa.

Wystawa po raz pierwszy została pokazana w Muzeum Architektury we Wrocławiu w ramach Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Na potrzeby pokazu w MCK została zmodyfikowana i poszerzona o dodatkowe działy i eksponaty.

Architekturze międzywojennego Lwowa poświęciliśmy wydany w 2020 roku album „Lwów nowoczesny„.

Architekturze międzywojennego Lwowa poświęciliśmy wydany w 2020 roku album Lwów nowoczesny.

Zespół kuratorski
prof. dr hab. Andrzej Szczerski
Kurator wystawy
dr Żanna Komar
Kuratorka Międzynarodowego Centrum Kultury

Galeria zdjęć

Wróć na górę