Podcast „Odesa. Długi XX wiek w sztuce” to seria rozmów o Odesie – głównym porcie Ukrainy i szerzej ukraińskim wybrzeżu Morza Czarnego. Główną bohaterką kolejnych odcinków podcastu jest złożona kultura tego obszaru, a także historie twórców i twórczyń z nim związanych.
O miejscu Morza Czarnego w zbiorowej wyobraźni Ukraińców, jego reprezentacjach w literaturze i sztuce, łotrzykowskiej legendzie Odesy – „Marsylii Wschodu”, żywiole opowiadania Izaaka Babla i bogactwie urbanolektu tej nadmorskiej metropolii, a także o Tatarach Krymskich i ich nadziejach na powrót półwyspu do państwa ukraińskiego opowiadają goście rozmów: filolodzy, historycy sztuki i literatury, działacze kulturalni i społeczni.
Podcast towarzyszył wystawie „Odesa. Długi XX wiek w sztuce”, jaka odbyła się w MCK w 2024 roku.
Odcinki podcastu:
- Językowa mapa Odes(s)y
- Izaak Babel – pisarz z wielokulturowej Odesy
- Morze Czarne w ukraińskim imaginarium
- Sztuka ukraińska XX wieku
- Kim są Krymscy Tatarzy?
Biogramy gości:
Prof. Oksana Baranivska – pracowniczka Zakładu Ukrainistyki IFW UJ, wykładowczyni języka ukraińskiego, specjalizująca się m.in. w zagadnieniach kultury oraz dydaktyki języka ukraińskiego.
Dr Mariya Redkva – adiunkt w Zakładzie Ukrainistyki IFW UJ, zajmuje się naukowo socjolingwistyka, lingwistyka antropologiczna, zagadnieniami związanymi z wielokulturowością oraz metodyką nauczania języków obcych.
Dr Jadwiga Stępnik-Szeptyńska – adiunkt w Zakładzie Ukrainistyki IFW UJ, specjalizuje się w badaniach tabu językowego, zainteresowana także zagadnieniem wielojęzyczności i wielokulturowości.
Aleksander Kaczorowski – eseista i dziennikarz, tłumacz literatury czeskiej, autor biografii „Babel. Człowiek bez losu”, „Ota Pavel. Pod powierzchnią”, „Hrabal. Słodka apokalipsa” oraz „Havel. Zemsta bezsilnych”, esejów „Praski elementarz” i „Ballada o kapciach”, a także książek „Czechy. To nevymyslíš” i „Prezydent. Aleksander Kwaśniewski w rozmowie z Aleksandrem Kaczorowskim”. Redaktor naczelny wydawanego w Pradze pisma „Aspen Review Central Europe”. W 2015 roku za książkę o Havlu otrzymał tytuł Ambasadora Nowej Europy oraz był nominowany do Nagrody „Newsweeka” im. Teresy Torańskiej. Za książkę o Ocie Pavlu zdobył w 2018 roku Górnośląską Nagrodę Literacką „Juliusz” dla najlepszej polskiej biografii i nagrodę Warszawskiej Premiery Literackiej za książkę roku 2018, a także znalazł się w finale Nagrody Literackiej Nike. Stypendysta nowojorskiego Remarque Institute i wiedeńskiego Institut für die Wissenschaften vom Menschen. Laureat Nagrody im. Václava Buriana przyznawanej za wkład w rozwój dialogu środkowoeuropejskiego.
Dr Paulina Małochleb – krytyczka, badaczka literatury i wykładowczyni. Laureatka Nagrody Prezesa Rady Ministrów, stypendystka NCK „Młoda Polska”. Autorka książki „Przepisywanie historii” oraz bloga ksiazkinaostro.pl. W Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie kieruje Ośrodkiem Komunikacji. Publikuje w „Przekroju”, „Polityce” i Krytyce Politycznej. Wykłada na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Dr Tomasz Hodana – adiunkt w Instytucie Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zainteresowania naukowe: kultura staroruska, polemika religijna XVI–XVII wieku (katolicy i unici versus prawosławni), dawne piśmiennictwo i nowożytna literatura ukraińska. Autor książki Między królem a carem. Moskwa w oczach prawosławnych Rusinów – obywateli Rzeczypospolitej (Kraków 2008).
Dr hab. Katarzyna Kotyńska – profesor w Instytucie Slawistyki PAN. Tłumaczka literatury ukraińskiej, literaturoznawczyni, kulturolożka. Wydała książkę „Lwów. O odczytywaniu miasta na nowo” (MCK, Kraków 2015; przekład ukraiński: Wydawnictwo Starego Lwa, Lwów 2017). Tłumaczyła powieści i eseje m.in. Jurija Andruchowycza, Mykoły Riabczuka, Oksany Zabużko, Sofiji Andruchowycz, Wiktorii Ameliny, Wiktora Domontowycza.
Dr Łukasz Galusek – dyrektor programowy Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie. Zajmuje się kulturą i sztuką Europy Środkowej, zwłaszcza związkami pomiędzy przestrzenią, pamięcią oraz tożsamością. Jest autorem ponad 150 publikacji naukowych poświęconych dziedzictwu kulturowemu Europy Środkowej, a także kwestiom pamięci i edukacji kulturalnej. Między innymi „Jože Plečnik.Architekt i wizjoner” (Kraków 2006), „Kresy na nowo odkryte. Wspólne dziedzictwo Polski i Ukrainy (Kraków 2007). Współautor i kurator wystaw przybliżających polskiej publiczności sztukę i dziedzictwo kultur środkowoeuropejskich: Słowenii (2006), Polski i Ukrainy (2007), Rumunii (2013), Chorwacji (2017). Ostatnio współkuratorował wystawę „Architektura niepodległości w Europie Środkowej” (2018, w ramach Programu NIEPODLEGŁA).
Anna Łazar – kuratorka programu międzynarodowej współpracy artystycznej Wolne Słowo w ramach projektu Gdańsk Miasto Literatury, autorka tekstów, tłumaczka (m.in. Ilya Kaminsky „Republika Głuchych”, wyd. Warsztaty Kultury w Lublinie 2023, Oksana Zabużko „Planeta Piołun”, wyd. Agora, 2022, „Dlaczego w sztuce ukraińskiej są wielkie artystki” wyd. Fundacja Katarzyny Kozyry 2020), redaktora książki o sztuce Aleksandry Kubiak „Zrobię serce”, wyd. BWA Zielona Góra, 2022. Pracowała w dziedzinie dyplomacji publicznej w MSZ jako wicedyrektorka i p.o. dyrektora w Instytutach Polskich w Kijowie (2008-2014) i w Sankt-Petersburgu (2015-2018) oraz jako kuratorka w Muzeum Sztuki w Łodzi (2021-2022).
Vita Susak – historyczka sztuki, niezależna uczona, członkini Szwajcarskiego Towarzystwa Akademickiego Studiów Europy Wschodniej, wiele lat pracowała w Lwowskiej Galerii Obrazów, kierowała w nim działem sztuki XIX i XX wieku. Autorka wielu publikacji o historii sztuki ukraińskiej, a także książki „Ukraińscy artyści w Paryżu 1930-1939”. , przełożonej na język angielski i francuski.
Dr Żanna Komar – historyczka sztuki i architektury, kuratorka. Autorka książki „Trzecie miasto Galicji. Stanisławów i jego architektura w okresie autonomii galicyjskiej” oraz „Stanisławów 20/XX. Miasto i architektura (1918-1939)”. Pracuje w Instytucie Dziedzictwa Europejskiego w Międzynarodowym Centrum Kultury.
Alim Alijew – dziennikarz, obrońca praw człowieka, wicedyrektor Instytutu Ukraińskiego. Jedna z czołowych postaci współczesnego życia kulturalnego Tatarów krymskich.
Dr Joanna Majewska-Grabowska – tłumaczka, edukatorka i ukrainistka, wykładowczyni na Uniwersytecie Jagiellońskim. W życiu zawodowym i prywatnym zajmuje się popularyzacją wiedzy o Ukrainie. Współpracowała między innymi z magazynami „Herito” i „Dwutygodnik” oraz Fundacją im. Stefana Batorego. Najważniejsze tłumaczenia w jej dorobku to „Planeta Piołun” Oksany Zabużko, „Dlaczego w sztuce ukraińskiej są wielkie artystki” oraz „Ukraina. Wyrwać się z przeszłości” Jarosława Hrycaka.