Dziedzictwo otacza nas z każdej strony. Umiejętność jego wykorzystania to tajna moc, która potrafi przenosić góry! Podczas organizowanych przez nas lekcji dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych podpowiadamy, jak to zrobić – i uczynić z własnej wiedzy o dziedzictwie bezcenną, praktyczną kompetencję.
W powszechnym przekonaniu dziedzictwo to zabytki – ale to tylko jedna strona medalu. Od początku naszego istnienia poddajemy w MCK pojęcie dziedzictwa wielostronnej, krytycznej refleksji, pokazując jego rozmaite przejawy w kulturach różnych krajów, a także wpływ na postawy jednostek i społeczeństw.
W MCK jesteśmy przekonani, że pogłębiona świadomość dziedzictwa jako zasobu zmieniających się wartości, przekonań, wiedzy i tradycji to kompetencja kluczowa bez względu na przyszłą zawodową drogę. Wiedza i wrażliwość na dziedzictwo rozwijają ekspresję kulturalną i kompetencje komunikacyjne, zachęcają do podejmowania inicjatyw, stymulują przedsiębiorczość. To inwestycja, dzięki której można osiągać indywidualne korzyści – i współtworzyć dbające o swoje najbliższe otoczenie społeczeństwo.
Dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych przygotowaliśmy jedenaście tematów inspirujących lekcji, których przedmiotem jest szeroko rozumiane dziedzictwo kulturowe. Zajęcia te uzupełniają podstawę programową na kolejnych etapach edukacji, rozwijając znajomość ogólnej wiedzy o kulturze i dziedzictwie oraz tzw. kompetencje miękkie.
Tematy lekcji
Dziedzictwo od podstaw
Zajęcia skupione są wokół podstawowych pojęć związanych z dziedzictwem. W trakcie nich uświadamiamy uczestnikom, czym jest dziedzictwo, w jaki sposób je chronić oraz co mu zagraża. Zajęcia uczą podstaw rozróżnienia między dziedzictwem materialnym i niematerialnym oraz przybliżają katalog polskich zabytków wpisanych na listę UNESCO.
Moja mała ojczyzna – dziedzictwo lokalne
Zajęcia dotyczą podstawowych pojęć związanych z dziedzictwem lokalnym. Ich celem jest uświadomienie uczestnikom, czym jest dziedzictwo w aspekcie lokalnym, a także ukazanie rozmaitych sposobów jego ochrony. Istotą zajęć jest pojęcie „małej ojczyzny” jako miejsca o szczególnym charakterze.
Kraków miastem dziedzictwa
Dlaczego Kraków to Kraków? Który król jako pierwszy został koronowany na Wawelu? W którym roku powstał Uniwersytet Jagielloński? I jak to się stało, że stolicę przeniesiono do Warszawy? Uczniowie będą mieli okazję zwiedzić myślami jedno z najstarszych miast w Polsce i zobaczyć takie miejsca jak Rynek Główny, kościół Mariacki, zamek na Wawelu czy słynna Droga Królewska. Edukatorzy przeprowadzą zajęcia w aktywny sposób, angażując uczestników w poznawanie ponadtysiącletniej historii miasta.
Ukraina — historia i kultura
Zajęcia wspierają polskich uczniów w integracji i lepszej komunikacji z ich kolegami i koleżankami z Ukrainy, którzy znaleźli w Polsce schronienie przed wojną bądź przybyli tu przed jej wybuchem. Uczestnicy wspólnie z prowadzącym sprawdzą swoją wiedzę na temat Ukrainy i spróbują nazwać najważniejsze stereotypy dotyczące tego kraju. Uczniowie poznają podstawowe informacje na temat ukraińskiej kultury i języka, ale także przyczyny dzisiejszej wojny i uchodźstwa. Prowadzący są świadomi psychologicznych zaleceń dotyczących rozmawiania z dziećmi o wojnie – wojna i jej relacjonowanie jest jedynie kontekstem zajęć, a nie ich głównym tematem.
Dziedzictwo niematerialne
Zajęcia dotyczą dziedzictwa niematerialnego. Na początku spotkania spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czym w ogóle jest dziedzictwo kulturowe. Na konkretnych przypadkach wyjaśnimy, czym jest krajowa lista niematerialnego dziedzictwa i jakie elementy się na niej znajdują. Podamy przykłady niematerialnego dziedzictwa kulturowego – rzemiosła, języka, gwar, obrzędów i wydarzeń, takich jak m.in. zabawkarstwo żywiecko-suskie, bartnictwo, zwyczaj wodzenia niedźwiedzia, dunajowanie czy krakowska koronka klockowa. Prześledzimy także, czym jest europejska sieć regionalnego dziedzictwa kulinarnego i co jest jej celem.
Miasto jako dziedzictwo
W trakcie zajęć edukatorzy wyjaśnią historię miasta jako źródła dziedzictwa – na przykładach wybranych polskich miast opowiedzą o wielokulturowości oraz materialnych i niematerialnych aspektach dziedzictwa. Wspólnie z uczestnikami znajdą odpowiedź na pytania: jaką wartość dla miasta i jego mieszkańców ma dziedzictwo, co mu zagraża i co robić, aby je chronić.
Kraków wielokulturowy
Zajęcia poświęcone są wielokulturowości i sposobom jej definiowania. Opowiemy o wydarzeniach historycznych, które na przestrzeni wieków miały szczególny wpływ na wielokulturowość Krakowa. Podczas zajęć ukazana zostanie różnorodność dziedzictwa, jakim szczyci się miasto. Wspólnie z uczestnikami porozmawiamy o współczesnej wielokulturowości, o korzyściach, zagrożeniach i wyzwaniach z nią związanych.
Fun & folk – obyczaje i tradycje
Zajęcia dotyczą folkloru i kultury ludowej jako elementu naszego dziedzictwa kulturowego. Tematem lekcji będą ludowe gwary, wierzenia, tańce, kuchnia, rzemiosło, architektura i sztuka. Opowiemy o charakterystycznych elementach ludowych strojów, pokażemy różnice między gwarą a dialektem i przybliżymy najbardziej charakterystyczne dania różnych regionów, od krakowskiego obwarzanka po haluszki i pyry z gzikiem. Uczestnicy poznają także postacie ważne dla upamiętniania kultury ludowej, czyli Oskara Kolberga i Antoninę Konopczankę. Razem zastanowimy się nad tym, czy folklor to powód do wstydu i co można zrobić, aby upamiętniać i szerzyć tradycje ludowe.
Dziedzictwo w sieci
Zajęcia w prosty sposób przybliżą możliwości wykorzystania dziedzictwa kulturowego dostępnego w sieci. Edukatorzy wyjaśnią zasady korzystania z materiałów udostępnianych na licencjach Creative Commons, a także pokażą miejsca, gdzie można je odnaleźć. Dodatkowo zaprezentują strony, na których można obejrzeć ciekawe wystawy i spektakle bez wstawania z fotela.
Dziedzictwo w lesie
Zajęcia dotyczą dziedzictwa naturalnego jako jednej z form dziedzictwa, którą otrzymujemy dzięki naszym przodkom. Spotkanie wyjaśni uczestnikom, jak ważnym elementem naszej obywatelskiej postawy jest dbałość o środowisko naturalne. W trakcie zajęć poruszone zostaną kwestie ochrony przyrody w Polsce, budowy lasu czy równowagi w przyrodzie. Przekażemy także najważniejsze wskazówki dotyczące tego, jak człowiek powinien zachowywać się w leśnym gąszczu.
Zapisy
Każda stacjonarna lekcja o dziedzictwie trwa ok. 120 minut. Zajęcia prowadzimy od poniedziałku do piątku, pomiędzy godziną 11.00 a 16.00. Na lekcje przyjmujemy maksymalnie 25-osobowe grupy. Koszt udziału wynosi 10 zł za osobę.
Zainteresowanych prosimy o rezerwację lekcji poprzez wysłanie maila. Prosimy o podanie w wiadomości:
- tematu zajęć (temat z listy lub propozycja własnego),
- preferowanej daty i godziny zajęć,
- wieku i liczby uczestników,
- języka, w którym miałaby być prowadzona lekcja,
- nazwy placówki przedszkolnej lub szkolnej,
- kontaktu do nauczyciela i/lub opiekuna grupy (imię, nazwisko, telefon, adres e-mail).
Lekcje online trwają od 45 do 60 minut. Spotykamy się w grupach do 30 osób, za pośrednictwem platformy Zoom – cała klasa przed jednym ekranem lub każdy uczeń przy swoim komputerze. Po mailowym potwierdzeniu daty i godziny lekcji wysyłamy link do spotkania i dalsze informacje techniczne. Lekcje w formie online organizujemy bezpłatnie.
Zainteresowanych prosimy o rezerwację lekcji poprzez wysłanie maila. Prosimy o podanie w wiadomości:
- tematu zajęć (temat z listy lub propozycja własnego),
- preferowanej daty i godziny zajęć,
- wieku i liczby uczestników,
- języka, w którym miałaby być prowadzona lekcja,
- nazwy placówki przedszkolnej lub szkolnej,
- kontaktu do nauczyciela i/lub opiekuna grupy (imię, nazwisko, telefon, adres e-mail).
Podstawa programowa
Podstawa programowa:
Szkoła podstawowa – klasy 0–III: II. 1–3, IV. 1–3, 6, 10–11/ I. Edukacja polonistyczna: 1–3/ III. Edukacja społeczna: 1–2/ V. Edukacja plastyczna: 1, 3/ VII. Edukacja informatyczna: 3–5
Szkoła podstawowa – klasy IV–VIII: Język polski: II. 1–4, III. 1–2, IV. 1–9/ Historia: II. 1–3/ Plastyka: I. 1, 6, III. 1–8/ WOS: VI. 5–6, VIII. 1, 4–5/ Geografia: X. 5, 17
Szkoły ponadpodstawowe (zakres podstawowy): Język polski: I. 2, II. 1–4, III. 1–2/ WOS: I. 6, VII. 7/ Geografia: I. 3, VIII. 15, XV. 13
Podstawa programowa:
Szkoła podstawowa – klasy 0–III: II. 5, III. 1–3, IV. 1–3, 6, 10–11/ I. Edukacja polonistyczna: 1–3/ III. Edukacja społeczna: 1–2/ IV. Edukacja przyrodnicza: 1–3/ V. Edukacja plastyczna: 1, 3/ VII. Edukacja informatyczna: 3–5/ XI. Edukacja językowa: 1
Szkoła podstawowa – klasy IV–VIII: Język polski: II. 1–4, III. 1–2, IV. 1–9/ Historia: I. 1–2, II. 1–3/ Plastyka: III. 1–8/ WOS: VI. 5–6, VII. 1, 5, VIII. 1, 4–5/ Przyroda: VII. 9/ Geografia: II. 6–9, III. 1-6, X. 17, XI. 7, XIII. 1–5
Szkoły ponadpodstawowe (zakres podstawowy): Język polski: I. 2, II. 1–4, III. 1–2/ Plastyka: I. 3, II. 1–2, 4/ WOS: I. 3, 6, IV. 4, VII. 7/ Geografia: VIII. 6, XV. 13
Podstawa programowa:
Szkoła podstawowa – klasy VI–VIII: Język polski: II. 1–4, III. 1–2, IV. 1–9/ WOS: VII. 5, VIII. 4-5/ Geografia: II. 5, 9, III. 1-6, VII. 14/ Plastyka: III. 1-5
Szkoły ponadpodstawowe (zakres podstawowy): Język polski: I
Podstawa programowa:
Szkoła podstawowa – klasy 0–III: III. 1–3, IV. 1–3, 6, 8–11/ I. Edukacja polonistyczna: 1–3/ III. Edukacja społeczna: 1–3/ IV. Edukacja przyrodnicza: 1–3/ VII. Edukacja informatyczna: 3–5
Szkoła podstawowa – klasy IV–VIII: Język polski: II. 1–4, III. 1–2, IV. 1–9/ Przyroda: I. 5–6, VI. 1, 8, VII. 4, 8–9/ Biologia: II. 7, VII. 1, 9, VIII. 3–5/ Geografia: II. 6–9, IX. 12–14, 16, XII. 2
Szkoły ponadpodstawowe (zakres podstawowy): Język polski: I. 2, II. 1–4, III. 1–2/ Geografia: XIII. 10, XIV. 6, 11, X. 17/ Biologia: XI. 2–3, 7, 9/ Chemia: XXII. 2–3
Podstawa programowa:
Szkoła podstawowa – klasy VI–VIII: Język polski: II. 1–4, III. 1–2, IV. 1–9/ WOS: VI. 5–6/ Geografia: II. 5, 9, III. 1-6, VII. 14, X. 17
Szkoły ponadpodstawowe (zakres podstawowy): Język polski: I. 2, II. 1–4, III. 1–2/ Plastyka: I. 3/ WOS: I. 6, IV. 4/ Geografia: XIII. 7, XV. 13
Podstawa programowa:
Szkoła podstawowa – klasy 0–III: III. 1–3, IV. 1–3, 6, 10–11/ I. Edukacja polonistyczna: 1–3/ III. Edukacja społeczna: 1–3/ V. Edukacja plastyczna: 1, 3/ VII. Edukacja informatyczna: 3–5
Szkoła podstawowa – klasy IV–VIII: Język polski: II. 1–4, III. 1–2, IV. 1–9/ Historia: II. 1–3, XI. 6, XII. 2, XVI. 5, XXX. 4/ Plastyka: III. 1–8/ WOS: VI. 5–6/ Geografia: III. 1-6, X. 17, XI.
Szkoły ponadpodstawowe (zakres podstawowy): Historia: XII. 5, XIII. 2, XXI. 1–2, XXVIII. 1–2, XXXI. 6, XXXVI. 2, XXXIX. 6, XLIV. 1–2/ Język polski: I. 2, II. 1–4, III. 1–2/ Plastyka: II. 1–2, 4/ Geografia: XV. 13
Podstawa programowa:
Szkoła podstawowa – klasy VI–VIII: Język polski: II. 1–4, III. 1–2, IV. 1–9/ Historia: II. 1–3, XI. 6, XII. 2, XVI. 5, XXX. 4/ WOS: VI. 5–6, VIII. 1, 4–5/ Geografia: III. 1-6, X. 6, 17, XI. 7
Szkoły ponadpodstawowe (zakres podstawowy): Historia: XII. 5, XIII. 2, XXI. 1–2, XXVIII. 1–2, XXXI. 6, XXXVI. 2, XXXIX. 6, XLIV. 1–2, XLIX. 5/ Język polski: I. 2, II. 1–4, III. 1–2/ Plastyka: II. 1–2, 4/ WOS: I. 6, IV. 4/ Geografia: VIII. 9–11, XV. 13
Podstawa programowa:
Szkoła podstawowa – klasy: VI–VIII: Język polski: II. 1–4, III. 1–2, IV. 1–9/ WOS: VII. 5, VIII. 4-5/ Geografia: II. 5, 9, III. 1-6, VII. 14/ Plastyka: III. 1-5
Szkoły ponadpodstawowe (zakres podstawowy): Język polski: I. 2, II. 1–4, III. 1–2/ Plastyka: I. 3, II. 1–2, 4/ WOS: I. 3, 6, IV. 4, VII. 7/ Geografia: VIII. 6, XV. 13
Podstawa programowa:
Szkoła podstawowa – klasy VI–VIII: Informatyka: II. 4, III. 1–2/ Język polski: II. 1–4, III. 1–2, IV. 1–9/ Historia: II. 1–3
Szkoły ponadpodstawowe (zakres podstawowy): Język polski: I. 2, II. 1–4, III. 1–2, IV. 1, 9, 11/ Plastyka: I. 3, II. 1–2, 4, III. 1, 6/ Informatyka: IV. 2–3, 6
Podstawa programowa:
Szkoła podstawowa – klasy 0–III: III. 1–3, IV. 1–3, 6, 10–11/ I. Edukacja polonistyczna: 1–3/ III. Edukacja społeczna: 1–3/ V. Edukacja plastyczna: 1, 3/ VII. Edukacja informatyczna: 3–5
Szkoła podstawowa – klasy IV–VIII: Język polski: II. 1–4, III. 1–2, IV. 1–9/ Historia: II. 1–3, XI. 6, XII. 2, XVI. 5, XXX. 4/ Plastyka: III. 1–8/ WOS: VI. 5–6/ Geografia: III. 1-6, X. 17, XI.
Szkoły ponadpodstawowe (zakres podstawowy): Historia: XII. 5, XIII. 2, XXI. 1–2, XXVIII. 1–2, XXXI. 6, XXXVI. 2, XXXIX. 6, XLIV. 1–2/ Język polski: I. 2, II. 1–4, III. 1–2/ Plastyka: II. 1–2, 4/ Geografia: XV. 13
Drukuj