IV Kongres „Rzeźba w przestrzeni publicznej”

21 i 22 października 2025 roku w MCK odbył się kongres realizowany w ramach wieloletniego własnego programu inwestycyjnego Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku pt. „Rzeźba w przestrzeni publicznej dla Niepodległej”.

Zaproszeni artyści i artystki oraz osoby eksperckie przeanalizowali efekty tego projektu i dyskutowali na temat rzeźby w przestrzeni publicznej – w perspektywie współczesnej i historycznej. Po raz pierwszy omówili te zagadnienia także w kontekście międzynarodowym. Kongresowi towarzyszyły wystawa, performance i oprowadzania dla osób uczestniczących w wydarzeniu.

Za organizację dyskusji o rzeźbie w przestrzeni publicznej odpowiadało Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku we współpracy z MCK oraz Akademią Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Wydarzenie odbyło się w ramach programu „Rzeźba w przestrzeni publicznej dla Niepodległej”, którego celem jest podnoszenie jakości estetycznej i funkcjonalnej przestrzeni w Polsce przez trwałe wprowadzanie do niej sztuki współczesnej. 4. edycja Konferencji była okazją do spotkania różnych środowisk i wymiany wiedzy oraz pomysłów, które pozwoliły na analizę zjawiska rzeźby w przestrzeni publicznej, odkrywanie jej potencjału twórczego w budowaniu głębszych relacji z naturą i wskazanie dobrych praktyk w tym zakresie.

Pierwszego dnia Kongresu o swoich propozycjach rzeźbiarskich realizowanych w ramach programu CRP Orońsko opowiedzieli artyści i artystki. Omówili również swoje doświadczenia, sugestie i pomysły związane z pracą z „przestrzenią” z perspektywy osób tworzących prace rzeźbiarskie. Wśród prelegentów pojawili się Maurycy Gomulicki, Jan Sajdak, Jerzy Norkowski, Jerzy Dobrzański, Tomasz Domański i Katarzyna Lipecky. Ich wystąpienia były wstępem do dyskusji panelowej z udziałem osób eksperckich oraz badaczy i badaczek. Do udziału w całym kongresie zaproszono wybitne grono specjalistów i specjalistów: Agatę Agatowską, Macieja Aleksandrowicza, Annę Kłosowską, Martę Leśniakowską, Annę Marię Leśniewską, Agatę Małodobry, Ewę Rombalską, Bartłomieja Struzika i Magdalenę Ujmę. Ich zaangażowanie pozwoliło na dogłębną analizę zjawiska, porównanie z zachodnioeuropejskimi przykładami oraz lepsze poznanie jego specyfiki i kontekstu.

„Negocjowanie przestrzeni. Parki rzeźby w Europie Środkowej” to temat drugiego dnia kongresu, którego moderatorkami były dr Monika Rydiger i Natalia Żak z MCK. W ramach tego zagadnienia występujące osoby omówiły m.in. współczesne zespoły rzeźb w przestrzeniach publicznych, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień na styku władzy i polityki. Przykładem było m.in. unikalne założenie pomnikowe w Târgu Jiu Constantina Brâncusiego, którego twórczość prezentowana była w 2025 roku w Galerii MCK. Pojawił się również temat ram instytucjonalnych i idei parków rzeźby w Czechach, a także współczesne praktyki na styku rzeźby i przestrzeni publicznej na Litwie, Łotwie czy w Słowenii. Nie zabrakło także problematyki „niechcianej” rzeźby socjalistycznej. Prelegentami i prelegentkami byli w tym dniu Anna Podsiadły (Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku), Erwin Kessler (dyrektor Muzeum Sztuki w Bukareszcie), Barbora Kundračíková (Muzeum Sztuki w Ołomuńcu), Kristina Mizgirytė-Kryžauskė (AV17 Gallery, Litwa), Deja Bečaj (Galeria Božidara Jakaca, Słowenia), Leonarda Ķestere-Kļaviņa (Muzeum Turaida, Łotwa) i Michał Wiśniewski (MCK). Ten dzień również zakończyła dyskusja ekspercka.

W ramach kongresu odbyły się również wydarzenia towarzyszące. W pierwszy dzień było to otwarcie wystawy „Przestrzeń – Czas – Forma: Obiekty rzeźbiarskie i projekty rozwiązań architektoniczno-rzeźbiarskich z dorobku Wydziału Rzeźby ASP w Krakowie” oraz performance Miho Iwaty. Natomiast drugiego dnia osoby uczestniczące w konferencji wzięły udział w oprowadzaniach performatywnych z udziałem Agaty Małodobry w Ogrodzie Rzeźbiarek oraz Bogusława Bachorczyka w „Naszym ogródku” (pracownia/galeria artysty).

Udział w wydarzeniu był bezpłatny.

Transmisja online umożliwiła śledzenie Kongresu także na odległość.

Rejestracja odbywała się na miejscu w dniu wydarzenia.

Więcej informacji na stronie Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku

Organizator: Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku

Współorganizator: Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie

Kongres realizowany był w ramach programu własnego Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku „Rzeźba w przestrzeni publicznej dla Niepodległej”, dofinansowanego ze środków Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Osoby uczestniczące w konferencji:

dr hab. Agata AGATOWSKA, prof. UKEN, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
prof. dr. hab. Maciej ALEKSANDROWICZ, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
dr hab. Bogusław BACHORCZYK, prof. ASP, Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie
Deja BEČAJ, Galerija Božidar Jakac – Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Współczesnej, Słowenia
dr hab. Katarzyna CHRUDZIMSKA – UHERA, prof. UKSW, Instytut Historii Sztuki, Wydział Nauk Historycznych, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
dr Jerzy DOBRZAŃSKI, Wydział Architektury, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie
dr Tomasz DOMAŃSKI, autor rzeźb, instalacji, obiektów oraz unikatowego ogrodu „Wieżogród”
Maurycy GOMULICKI, artysta wizualny, projektant, fotograf, kolekcjoner i antropolog kultury popularnej
Miho IWATA, performerka, choreografka i scenografka, autorka spektakli tanecznych
prof. Erwin KESSLER, dyrektor MNAR – Narodowe Muzeum Sztuki, Bukareszt
Leonarda ĶESTERE – KĻAVIŅA, Turaidas muzejrezervatas – Rezerwat Muzealny Turaida, Łotwa
Anna KŁOSOWSKA, Pracownia Konserwacji Rzeźby i Sztuki Współczesnej, Muzeum Narodowe w Krakowie
prof. Jarosław KOZAKIEWICZ, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
dr Barbora KUNDRAČĺKOVÁ, Katedra Historii Sztuki Wydziału Sztuki Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu
Paulina KURC – MAJ, dyrektorka Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku
prof. PAN dr hab. Marta LEŚNIAKOWSKA, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk
dr Anna Maria LEŚNIEWSKA Szkoła Filmowa w Łodzi
Katarzyna LIPECKY, rzeźbiarka, założycielka Fundacji Rzeźby Kate Lipecky -The Sculpture Foundation
Agata MAŁODOBRY, Muzeum Narodowe w Krakowie
Kristina MIZGIRYTĖ – KRYŽAUSKĖ, (AV17) GALLERY, Wilno
Jerzy NORKOWSKI, autor instalacji intermedialnych, performer, organizator wystaw
Anna PODSIADŁY, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku
mgr. inż. arch. Ewa ROMBALSKA, Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki w Warszawie
dr Monika RYDIGER, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie
Jan SAJDAK, autor realizacji rzeźbiarskich w duchu Land Artu, muzyk
dr hab. Bartłomiej STRUZIK, prof. ASP, Wydział Rzeźby, Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie
Magdalena UJMA, Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora CRICOTEKA oraz Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie
dr Michał WIŚNIEWSKI, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie
Natalia ŻAK, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie