Rok 1933 wraz z objęciem przez Adolfa Hitlera urzędu Kanclerza otworzył niechlubny i bolesny rozdział w historii Niemiec. W hitlerowskiej wizji nie było miejsca dla niezależnie myślących, hołdujących awangardzie twórców – i to właśnie tym artystom została poświęcona ta publikacja: partnerski projekt Międzynarodowego Centrum Kultury i Rhineland Regional Council. W albumie można zobaczyć dzieła zaliczone przez nazistów do tak zwanej sztuki zwyrodniałej (entartete Kunst).
Wśród prezentowanych twórczyń i twórców pojawiają się takie wybitne osobowości jak Emil Nolde, Otto Freundlich, Rudolf Belling, Anna Seghers, Lion Feuchtwanger. Ostatni dział katalogu skupia się na dramatycznej sytuacji polskich artystów i artystek (Karola Hillera, Jankiela Adlera, Władysława Strzemińskiego, Katarzyny Kobro, Jana Rubczaka, Brunona Schulza), którzy z chwilą wybuchu drugiej wojny światowej nagle znaleźli się w orbicie nazistowskiej „polityki kulturalnej”.
Ponad stu sześćdziesięciu zdjęciom towarzyszą teksty polskich i niemieckich historyków i kolekcjonerów oraz biogramy poszczególnych artystów.
Spis treści
Jacek Purchla, Słowo powitalne | Grußworte
Beate Reese, Słowo powitalne | Grußworte
Hannelore Kraft, Słowo powitalne | Grußworte
Jürgen Wilhelm, Słowo powitalne | Grußworte
Ulrike Lubek, Słowo powitalne | Grußworte
Milena Karabaic, Słowo powitalne | Grußworte
Monika Smoleń, Słowo powitalne | Grußworte
Monika Rydiger, Judith Schönwiesner, Polowanie na awangardę. Zakazana sztuka w Trzeciej Rzeszy | Jagd auf die Moderne. Verbotene Künste
im Dritten Reich | Hunting down modernism. The prohibited arts in the Third Reich
Gertrude Cepl-Kaufmann, Polowanie na awangardę – o pojęciu klasycznego modernizmu | »Jagd auf die Moderne« – Zum Begriff der Klassischen
Moderne | On the concept of classical modernism
Gabriele Uelsberg, O sztukach pięknych potępionych w Trzeciej Rzeszy | Über die Bildenden Künste und deren Verfemung im
Dritten Reich | The visual arts and their alienation in the Third Reich
Gerhard Schneider, Moja kolekcja „Modernizm odnaleziony”, czyli przywrócenie do historii sztuki pewnej zapoznanej spuścizny | Meine Sammlung »Entdeckte Moderne« als Aufarbeitung einer kunst-historischen Hypothek | My collection “Modernism discovered”
Judith Schönwiesner, Język jest bronią: palenie książek i jego następstwa | Sprache ist eine Waffe: Die Bücherverbrennungen und ihre Folgen | The book burnings and the consequences
Alfred Dümling, Nie spełniali aryjskich norm rasowych. Muzycy prześladowani w państwie nazistowskim | Sie passten nicht in arische Rassennormen: Verfolgte Musiker im NS-Staat | Musicians persecuted in the Nazi state
Winrich Meiszies, „Kiedy o Niemczech w nocy marzę…”. Teatr na emigracji 1933–1945 | An Deutschland in der Nacht denken. Exiltheater
1933–1945 | Theatre in exile 1933–1945
Ulrike Müller, Artyści prześladowani w XXI wieku albo zaproszenie do zajęcia pustych krzeseł | Verfolgte Künstler im 21. Jahrhundert oder: Eine
Einladung zur Sitzprobe auf leeren Stühlen | Persecuted artists in the 21st century
Andrzej Chwalba, Twórcy i ich dzieła w Polsce w latach okupacji 1939–1945 | Polnische Künstler und ihre Werke in den Jahren
der Besetzung 1939–1945 | Artists and their works in Poland during the 1939–1945 occupation
Natasza Styrna, Losy polskich środowisk artystycznych w czasie drugiej wojny światowej | Schicksale polnischer Künstler während des Zweiten
Weltkriegs | The fates of Polish artistic communities during World War II
Paulina Kurc-Maj, Od „dorobku kultury duchowej” do „sztuki zwyrodniałej”. Wojenne losy Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej grupy „a.r.” | Von »Errungenschaften der geistigen Kultur« zur »entarteten Kunst«: das Kriegsschicksal der Internationalen Sammlung Moderner Kunst der Gruppe a.r. | From “spiritual culture” to “degenerate art”. The wartime fate of the a.r. group’s International Contemporary Art Collection
Katalog | Katalog | Catalogue
1. Zwierciadło czasów 1914–1933 | Spiegel der Zeit 1914–1933 | Reflection of the times 1914–1933
2. Nadejście awangardy | Aufbruch in die Moderne | The onset of modernity
3. Uchodźstwo i prześladowania | Exil und Verfolgung | Exile and persecution
4. Opór | Widerstand | Resistance
5. Aneks polski | Polnischer Annex | Polish annexe
Biogramy twórców | Biografien der Künstler | Biographies of artists
Eksponaty prezentowane na wystawie | Die Exponate auf der Messe vorgestellt
Biogramy autorów | Autorenbiographien | Biographies of autors
Instytucje współtworzące wystawę | Veranstalter der Ausstellung | Institution organising the exhibition