„Narody i stereotypy 25 lat później. Nowe granice, nowe horyzonty” stanowi swoistą kontynuację słynnej monografii zbiorowej „Narody i stereotypy”, w której tuż po upadku żelaznej kurtyny przedstawiciele różnych, często od niedawna autonomicznych narodów mówili o stereotypowym widzeniu siebie samych i swoich sąsiadów. Świadomość przemian, które w ostatnim ćwierćwieczu zachodziły w Polsce, Europie Środkowej oraz innych regionach świata, zachęciła autorów książki, by zbadać, czy modyfikacjom
podległy także sądy na temat nas samych oraz innych. Czy wobec przemian o charakterze geopolitycznym, procesów globalizacji, migracji, ale także odradzających się postaw nacjonalistycznych i ksenofobicznych narodowe i etniczne auto- oraz heterostereotypy uległy w ostatnim ćwierćwieczu zasadniczym przeobrażeniom? Pytanie to postawione zostało międzynarodowej grupie badaczek i badaczy zaproszonych do niniejszego tomu. Udzielone przez nich odpowiedzi nie ferują definitywnych sądów, lecz stanowią zaproszenie do krytycznej i wielopłaszczyznowej refleksji nad współczesnymi formami myślenia stereotypowego.
Spis treści
Robert Kusek, Jacek Purchla, Joanna Sanetra-Szeliga, Kiedy stereotypy ulegają zmianie…
1. Stereotypy narodowe. Wprowadzenie
Ireneusz Krzemiński, Narody i stereotypy
2. My i oni 25 lat później
Roman Baron, Szkic do czeskiego portretu Polski i Polaków (ambiwalentny stereotyp i pozytywny obraz)
Dieter Bingen, Wizerunek Polski w oczach Niemców dwadzieścia pięć lat później
Leonid Gorizontov, Stereotypy wzajemnego postrzegania się w rosyjsko-polskiej histoire croisée. Uwagi o charakterze historiograficznym
Włodzimierz Karol Pessel, „Wrócim się przez morze”. Duńczycy i Polacy sąsiadami
Kazimierz Jurczak, O trwałości stereotypów. Rumunia i Rumuni w oczach współczesnych Polaków
Konrad Pędziwiatr, Islamofobia jako nowy wymiar lęków i obaw Polaków
3. Jak widzą się różne narody: autoportrety i portrety wzajemne
Robert Pyrah, Rola historii i pamięci kulturowej w budowaniu stereotypów. Kilka przykładów z Europy Środkowo-Wschodniej
Tomasz Padło, Białe plamy w sercu Europy. Mapy szkicowe jako źródło poznania wyobrażeń o Europie Środkowej
David Schriffl, Od tępych rolników do bohaterów, od zadeklarowanych wrogów do wzorów do naśladowania: Austriacy i Słowacy po drugiej wojnie światowej
Bronislav Ostřanský, Islamofobia po czesku. Przejawy, paradoksy i postrzeganie postaw antymuzułmańskich w Republice Czeskiej
Mykola Riabchuk, „Wspaniały lud słowiański”. Rosyjskie stereotypy Ukraińców – od wyobraźni imperialnej do postimperialnej rzeczywistości
Bela Tsipuria, Stereotypy ukształtowane w przeszłości a przyszłość narodu: przypadek Gruzji
Magdalena Dyras, Autostereotypy i jak widzą Chorwatów inni
Shlomo Avineri, Mare Nostrum – metafora i rzeczywistość
4. Stereotypy w kulturze
Wojciech Szymański, Pamiątka z celuloidu. Wytwarzanie stereotypów za pomocą fotografii
Jakub Kornhauser, „My, Rumuni, ooooo, to zaciekły naród”. Stereotypy stereotypów narodowych we współczesnej literaturze polskiej na przykładzie dramatu Doroty Masłowskiej „Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku”
Alicja Żuchelkowska, Stereotypowe postrzeganie Innego przez tłumaczy: przypadek mniejszościowej literatury kanadyjskiej
Gyula Lencsés, Stereotypy między- i wewnątrzetniczne po obu stronach granicy węgiersko-serbskiej oraz ich reprezentacje w przedstawieniach teatralnych
Yudhishthir RajIsar, „Kultura w stosunkach zewnętrznych Unii Europejskiej”: przełamywanie stereotypów
Noty biograficzne
Indeks nazwisk