Numer kwartalnika „Herito” poświęcony Litwie, jej kulturze i dziedzictwie oraz historii.
Co wiemy o kulturze Litwy? Na czym polega jej bałtycki wymiar? Ile jest w nim Europy Środkowej, Wschodniej, a ile Skandynawii? Dlaczego kultura litewska ma tak demokratyczny charakter? Skąd bierze się witalizm, żywotność, ekologiczna wrażliwość Litwinów? – oto niektóre pytania stawiane w tym numerze „Herito”.
Na przekór ugruntowanym w Polsce stereotypom – pogańskiej litewskiej kniei czy tropom Mickiewicza i Miłosza – autorzy spoglądają na Litwę od nietypowej strony, od morza. Dlatego w większym stopniu piszą o Mierzei Kurońskiej, Połądze, Nidzie i Kłajpedzie. Dotarłszy do Wilna, proponują inną wędrówkę – w poszukiwaniu zabytków mniej znanych niż ubitym traktem ku Ostrej Bramie, za przewodników obierając Jana Krzysztofa Glaubitza, Wawrzyńca Gucewicza i Mikalojusa Vorobjovasa.
Do przewodników zaliczyć też należy wybitnych litewskich intelektualistów: Leonidasa Donskisa – patrzącego na Kłajpedę tak jak Mann sportretował niegdyś Lubekę – i Mindaugasa Kvietkauskasa – niedawnego ministra kultury, który w wywiadzie nakreśla specyfikę kultury litewskiej, miejsca litewskiej pamięci i niepamięci, więzi sąsiedzkie, a także na nowo odczytuje krajobraz barokowego Wilna, miasta wiecznego ruchu.
Ponadto Nikodem Szczygłowski pyta o tożsamość współczesnej Litwy; Małgorzata Omilanowska, Bartosz Sadulski i Nijolė Strakauskaitė odkrywają Litwę bałtycką; Piotr Paziński przypomina dziedzictwo litwaków – Żydów litewskich; Małgorzata Kasner, Adam Mazur i Dariusz Kacprzak opowiadają o wileńskiej architekturze, litewskiej fotografii i malarstwie; Maciej Topolski i Wojciech Stanisławski pochylają się nad literaturą litewską, a Dalia Staponkutė spogląda na swoją ojczyznę ze śródziemnomorskiej oddali, pytając, gdzie i dlaczego czuje się „u siebie”.
Numer zawiera także przełożony po raz pierwszy na język polski „Mein Sommerhaus”, esej Thomasa Manna o jego letnim domu na Mierzei Kurońskiej.
Na marginesie tematów litewskich w numerze zawarto dodatkowo wywiad z Balázsem Ablonczym, historykiem kierującym projektem badawczym „Trianon 100″, o stuleciu traktatu w Trianon oraz esej Miłosza Waligórskiego o wyimaginowanej literackie podróży balonem z Nowego Sadu do Tallinna.
Spis treści
Od redakcji
Wspólni, choć nie identyczni. Rozmowa z Mindaugasem Kvietkauskasem
Nikodem Szczygłowski, Środek ciężkości przesunięty na Północ
Piotr Paziński, Litwacy
Leonidas Donskis, Kłajpeda jako forma życia duchowego
Nijolė Strakauskaitė, Historia jednego placu
Małgorzata Omilanowska, Połąga/Palanga. Wspólne polsko‑litewskie dziedzictwo
Thomas Mann, Mój letni dom
Bartosz Sadulski, Wolnoć Tomku w swoim domku
Mindaugas Kvietkauskas, Mistrz wiecznego ruchu
Małgorzata Kasner, Wileńska opowieść Mikalojusa Vorobjovasa
Adam Mazur, Mgnienia piękna
Piękność twą widzę… O sztuce litewskiej od Čiurlionisa do Kairiūkštisa. Rozmowa z Dariuszem Kacprzakiem
Dalia Staponkutė, Układanka osobistego mitu
Wojciech Stanisławski, Nad brzegiem rzeki Marychy siadłam i płakałam
Maciej Topolski, Cztery razy Litwa
Miłosz Waligórski, Zajścia i zaloty (Balon do Tallinna)
Trianon jako nasze „nie rusz, nie dotykaj”. Rozmowa z Balázsem Ablonczym
Warte, ciekawe, do przemyślenia