Każda wspólnota wypracowuje specyficzne sposoby zapamiętywania, ale też zapominania niewygodnych faktów. Ars memoriae i ars oblivionis stanowią nierozłączną parę, jak przekonuje Robert Traba. Zapomnienie bywa konieczne, by po dramatach i wstrząsach znaleźć jakąś równowagę, przyznaje Traba, lecz zarazem przestrzega: nadmierna trwałość zapomnienia może się przerodzić w koszmar bratobójczej walki. Ideałem byłaby „polifonia różnych pamięci” oraz „świadomy balans między pamięcią a zapomnieniem”.
Jak jednak te ideały urzeczywistnić? Próbę odpowiedzi podejmuje Stanisław Obirek. Zamiast modelu konfrontacyjnego, którego istotą jest obrona własnego obrazu przeszłości, proponuje model dialogiczny – postawę zaciekawienia. Prawdziwy dialog wyklucza bowiem planowane zapomnienie, przekonuje Obirek, i skłania raczej do zmiany własnej postawy pod wpływem poznanych faktów. Idąc tym tropem, staramy się w tym numerze nie tylko rozeznać w naturze konfliktów pamięci, ale również rozejrzeć w otaczającym nas, Środkowoeuropejczyków, krajobrazie pamięci. Bo zacząć trzeba przede wszystkim od siebie.
Spis treści
Od redakcji
Mamy na oku
Stanisław Obirek, O dialogu w kontekście konfliktów pamięci
Robert Traba, Konieczność zapominania, czyli jak sobie radzić z ars oblivionis
Sharon Macdonald, Europa jako kraina pamięci
Ewa Chojecka, Górnośląskie konflikty wokół pamięci historycznej. Nowe tożsamości in statu nascendi
Maciej Czerwiński, Była Jugosławia – topografia pamięci zbiorowej
Elżbieta Janicka, Pamięć i tożsamość w przestrzeni dawnego getta warszawskiego
Agnieszka Zabłocka‑Kos, Więcej intelektu, mniej emocji. W poszukiwaniu równowagi narracji w muzeach historycznych w Polsce
Zbudowaliśmy Europę. Teraz trzeba zbudować Europejczyków. Niepublikowany wywiad. Z Leopoldem Ungerem rozmawia Katarzyna Romańczyk
Europa Nostra: pięćdziesiąt lat w służbie dziedzictwu Europy. Rozmowa ze Snešką Quaedvlieg‑Mihailović
Edyta Gawron, Konfrontacja pamięci w czasie zmian
Katarzyna Kotyńska, Palimpsest podwójny
Katarzyna Kotyńska, Mit z zasmażką
Opowieść i historia. Z Peterem Krištúfkiem rozmawia Peter Michalík
Sylwia Trzaska, Święto wiosny w Szczecinie
Zoltán Gyalókay, Portrety. Ślady pamięci
Wojciech Wilczyk, Po co tworzyć fotograficzne „archiwum rzeczywistości”?
Michał Korta, Twarze z przeszłości
Pol Capdevila, Pamięć i ślepota Josepa Marii Cabané