Na wystawie zaprezentowaliśmy zdjęcia i pocztówki ze stambulskich atelier fotograficznych wykonane w okresie od połowy XIX do połowy XX wieku, a także reprezentujące nurt orientalizmu obrazy i rysunki polskich artystów tego czasu. Ukazały one niezwykłą metropolię na styku Europy i Azji w epoce wielkich przemian związanych z modernizacją, zmianą wzorców życia, rewolucyjnymi wydarzeniami politycznymi i późniejszym gwałtownym przeobrażeniem struktury etnicznej. Przybliżyły też fenomen funkcjonowania „miasta miast” nad Bosforem w zbiorowej wyobraźni Europejczyków.

Wystawa w galerii MCK obejmowała dzieła takich fotografów, jak James Robertson, Pascal Sébah czy bracia Abdullah. Artystyczna i komercyjna fotografia doby fin de siècle’u towarzyszyła rozwojowi turystyki, dla której kamieniem milowym stało się uruchomienie Orient Expressu w 1883 roku. Tętniąca życiem dzielnica Pera, którą upodobali sobie goście z Europy, spotykała się wówczas z tchnącą atmosferą Lewantu drewnianą zabudową bocznych zaułków. Uliczni sprzedawcy bozy i bakławy mijali domy towarowe i luksusowe hotele, a tradycyjne fezy rywalizowały o prymat z modnymi kapeluszami.

Zawrotną karierę zrobiły pocztówki. Czerpiące obficie z dorobku fotografii, stały się nie tylko nośnikiem korespondencji, ale też pamiątką z orientalnej podróży. Do mistrzostwa wyniósł tę formę Max Fruchterman: Galicjanin z pochodzenia, którego wiele prac pokazaliśmy na wystawie. Dekadencka atmosfera stolicy imperium nazywanego „chorym człowiekiem Europy” uwodziła jednocześnie artystów-malarzy, wśród których nie brakowało twórców polskich. W 1872 roku kilka tygodni nad Bosforem spędził Jan Matejko. Znakomity, dopiero teraz odkrywany pejzażysta Jan Ciągliński właśnie w Stambule tworzył swe impresjonistyczne prace. Nadwornym portrecistą sułtana Abdülaziza stał się Stanisław Poraj Chlebowski. Wiele z powstałych w tym czasie prac pokazaliśmy na wystawie.

Jednocześnie zbliżał się okres wielkich przemian. Dawny Konstantynopol stał się nieodwołanie Stambułem; wielowiekowe współistnienie różnorodnych grup etnicznych i religijnych dobiegło końca wraz z powstaniem nowoczesnej republiki; alfabet łaciński zastąpił arabski. Fotografowie kolejnych pokoleń podążali za tym procesem i skrupulatnie, choć nie zawsze świadomie rejestrowali jego symptomy.

Trzon ekspozycji stanowiły zdjęcia, pocztówki i plakaty z kolekcji Suna & İnan Kıraç Foundation. Wystawę dopełniły pocztówki i fotografie z kolekcji Piotra Nykiela, a także „orientalne” obrazy i rysunki Jana Matejki, Jana Ciąglińskiego, Stanisława Chlebowskiego, Wacława Pawliszaka, Félixa Ziema i Mariana Mokwy ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie i Muzeum Okręgowego w Toruniu.

Realizacji wystawy towarzyszyło wydanie albumu „Stambuł. Dwa światy, jedno miasto”.