Czy Bałkany mają nadal, jak chciał Churchill, „więcej historii, niż potrafią strawić”? Pozostają „europejskim Orientem” czy szlachetną strefą buforową? Jak czują się literatury bałkańskich „małych języków” i w czym pokładają nadzieję? A może dawnych Bałkanów już nie ma, a zamieszkujące je narody są tylko silniejszymi lub słabszymi narracjami? To najważniejsze pytania tego numeru kwartalnika „Herito”.
O Bałkanach jako kulturowo-historycznym palimpseście opowiada Robert Alagjozovski, były minister kultury Macedonii. Olimpia Dragouni analizuje historię grecko-macedońskich relacji; Ivan Čolović przygląda się dyskursowi bałkanistycznemu; Rigels Halili próbuje odpowiedzieć na pytanie, kim są dzisiejsi Albańczycy; Ewa Wróblewska-Trochimiuk bada wizualizacje bałkańskiej traumy w sztuce współczesnej; Arian Leka zastanawia się, dlaczego literatura albańska staje się niewidzialna, a Viktorija Aladžić opisuje historię jednej z najpiękniejszych synagog Austro-Węgier w serbskiej Suboticy (Szabatce).
Na szczególną uwagę zasługuje reportaż Małgorzaty Rejmer poświęcony różnym twarzom Tirany. O obolałej pamięci Bałkanów pisze w swoim reportażu Aleksandra Wojtaszek, przyglądając się kosowskiej Prisztinie i Mitrowicy. W numerze znajduje się też relacja Ziemowita Szczerka z podróży do Nowego Pazaru w Sandżaku – regionie geograficzno-historycznym na pograniczu Serbii i Czarnogóry.
Numer wieńczy obszerny fragment bałkańskiego reportażu Black Lamb and Grey Falcon Rebecki West (1892–1983) – wybitnej brytyjskiej pisarki i dziennikarki, określanej mianem „najlepszej reporterki świata”, nigdy wcześniej nietłumaczonej na język polski.
Spis treści
Od redakcji
Mamy na oku
Milowe kroki. Z Robertem Alagjozovskim rozmawia Łukasz Galusek
Olimpia Dragouni, Granica prze‑obrażona. Między Grecją a Macedonią
Ivan Čolović, Dyskurs bałkanistyczny. Co to właściwie jest?
Rigels Halili, Trzy albańskie dyskusje
Arian Leka, Autonomiczna prowincja
Ewa Wróblewska‑Trochimiuk, Nie w pełni przeszłe. Wizualizowanie jugosłowiańskich widm
Viktorija Aladžić, Kiedy spełnia się sen – synagoga w Suboticy (Szabadce)
Aleksandra Wojtaszek, Enklawy. Opowieść o dwóch kosowskich miastach
Ziemowit Szczerek, Sandżak, czyli dawnych Bałkanów już nie ma
Małgorzata Rejmer, Twarze Tirany
Anna Łyszcz, Szuto Orizari: niewidzialna granica
Wojciech Stanisławski, Rebecca w Bośni
Rebecca West, Trebinje
Warte, ciekawe, do przemyślenia