Jeśli istnienie i przetrwanie Węgier można uważać za cud, to Węgrzy przez wieki byli zwycięzcami w porażkach; cytując słowa Tibora Déryego, wypowiedziane po zdławionej rewolucji z 1956 roku: „Czym jest węgierskość? Żartem tańca nad katastrofami”.
W fascynującym kolażu historycznego eseju, biograficznych szkiców o bohaterach i ofiarach, geniuszach i hochsztaplerach, triumfatorach i zdrajcach oraz licznych dykteryjek i anegdot Paul Lendvai przybliża zmienne losy Węgrów w kraju i na emigracji. To wielka panorama wolna od tematów tabu i uprzedzeń, a równocześnie gorący apel o tolerancję i wzajemne zrozumienie z jednej strony, z drugiej zaś ostrzeżenie przed tępym zamykaniem się w sobie i w poczuciu nacjonalistycznej misji.
Tłumaczenie: Adam Krzemiński i Bartosz Nowacki
Spis treści
Do polskich czytelników i czytelniczek
Od tłumaczy
Wprowadzenie
„Pogańscy barbarzyńcy” biorą szturmem Europę. Świadectwa z Sankt Gallen
Zajęcie ojczyzny czy podbój? Kwestia węgierskiej tożsamości
Od najazdów Madziarów do chrześcijańskiego królestwa Arpadów
Zmagania o ciągłość i wolność
Najazd Mongołów w 1241 roku i jego konsekwencje
Węgry jako mocarstwo pod rządami obcych królów
Epoka bohaterstwa Hunyadych w kontekście zagrożenia tureckiego
Długa droga ku katastrofie pod Mohaczem
Katastrofalny bilans panowania tureckiego
Siedmiogród jako ostoja węgierskiej państwowości
Gábor Bethlen – wasal, patriota i Europejczyk
Zrínyi czy Zrinski? Bohater dwóch narodów
Thököly – przywódca kuruców: poszukiwacz przygód czy zdrajca?
Walka wyzwoleńcza Franciszka II Rakoczego z Habsburgami
Mit i historiografia. Idol mimo zmiany epok
Węgry w cieniu monarchii habsburskiej
Walka z „królem w kapeluszu”
Opat Martinovics i spisek jakobinów. Tajny agent jako męczennik rewolucji
Hrabia István Szechenyi i „era reform”. Wzlot i upadek „Wielkich Węgier”
Lajos Kossuth i Sándor Petőfi. Symbole rewolucji 1848 roku
Zwycięstwa, klęska i załamanie. Przegrana w 1849 roku walka wyzwoleńcza
Bohater Kossuth kontra „Judasz” Görgey. „Dobro” i „zło” w mitologii ofiary
Kim był kapitan Gusiew? Rosyjski bojownik o wolność między Mińskiem a Budapesztem
Elżbieta, Andrássy i Bismarck. Droga do pojednania między Austrią a Węgrami
Zwycięstwo w klęsce. Ugoda i jej następstwa dla monarchii dualistycznej
Bezgraniczne zaślepienie. Węgierskie poczucie misji i narodowości
„Złoty wiek” tysiąclecia. Modernizacja i jej ciemne strony
„Węgierski Żyd czy żydowski Węgier?”. Niepowtarzalna symbioza arystokracji i Żydów
„Czy Węgry będą niemieckie czy madziarskie?”. Szczególna rola Niemców
Od wojny światowej do „dyktatury rozpaczy”. Czerwony hrabia i agent Lenina
Admirał na białym koniu. Trianon – wyrok śmierci dla władztwa Stefana
Awanturnicy, fałszerze pieniędzy, pretendenci do tronu. Węgry jako wichrzyciel w Kotlinie Panońskiej
Marszowym krokiem razem z Hitlerem: triumf i upadek. Od zagłady Żydów do rządów motłochu
Zwycięstwo w klęsce: od 1945 do 1990 roku
„Każdy jest Węgrem…”. Geniusze i artyści
Podziękowania
Najważniejsze daty węgierskiej historii
Nota bibliograficzna
Indeks osób
Indeks nazw geograficznych
Indeks rzeczowy
Spis map
Źródła ilustracji
O autorze