Międzynarodowe Centrum Kultury, koncentrując swoje programy wokół fenomenu cywilizacyjnego Europy Środkowej, nie mogło uniknąć głębszej refleksji nad kwestią tak podstawową, jak problem śmierci. Thanatos jawi się jako konstytutywny składnik mitu środkowoeuropejskiego. Wiąże się z nim nierozerwalnie wrażenie ambiwalencji, a przede wszystkim charakterystyczna trauma i poczucie nieuchronnego końca – Schopenhauerowski fatalizm, ból istnienia, a może nade wszystko fascynacja śmiercią. Pytanie o stosunek narodów Europy Środkowej do śmierci stanowiło oś konferencji zorganizowanej przez Centrum w grudniu 1996 roku w Krakowie. Owocem spotkania jest ta oto książka.
Spis treści
Jacek Purchla, Śmierć – przestrzeń – czas – tożsamość w Europie Środkowej około 1900
Piotr Krakowski, Zagadnienie śmierci w sztuce XIX wieku
Władysław Stróżewski, O doświadczeniu śmierci
Csaba G. Kiss, Wariacje na śmierć narodu w Europie Środkowej
Urszula Oettingen, Miasto żywych – miasto umarłych. Studium z pogranicza psychologii i kultury
Johannes Vorlaufer, Personalistyczne ujęcie śmierci w dziele filozoficznym Fridolina Wiplingera
Ewa Kuryluk, Od śmierci będącej sztuką do sztuki śmierci. Refleksje o śmierci i sztuce
Rafał Solewski, Śmierć w sztuce Tadeusza Kantora
Helmut Kretschmer, Śmierć w Wiedniu – wiedeńskie praktyki pogrzebowe od XVIII do XX wieku
Emil Brix, Śmierć w secesyjnym Wiedniu
Oleg Łagowski, Cmentarz w Żytomierzu
Piotr Krasny, O rozważnym i romantycznym ukształtowaniu cmentarzy w Ordynacji Zamojskiej około roku 1808
Paweł Pencakowski, Cmentarze I wojny światowej – geneza ideowa rzeczywistości historycznej i artystycznej
Marco Pozzetto, Austriackie i włoskie cmentarze na froncie nad Soczą podczas pierwszej wojny światowej
Karolina Grodziska, Grób emigranta na nieswojej ziemi
Leszek Hońdo, Przestrzeń żydowskiego cmentarza
Anna Spiss, Wiejskie cmentarze w Polsce
Anna Król, Cmentarz – muzeum
Dana Bořutová, Pomniki nagrobne projektowane przez Dušana Jurkoviča
János Gerle, Tradycja i symbolizm węgierskich cmentarzy na przełomie wieków i dzisiaj
Marta Herucová, Nagrobki na słowackich cmentarzach w Kotlinie Karpackiej
Jerzy Żmudziński, Mauzolea grobowe ziemiaństwa polskiego w XIX i XX wieku
Spis ilustracji
Indeks nazwisk