V4 Heritage Academy to międzynarodowy program edukacyjny skierowany do osób pracujących w sektorze dziedzictwa, naukowców i naukowczyń oraz studentów i studentek z Czech, Polski, Słowacji i Węgier, zaangażowanych w ochronę dóbr kultury. Szkoła stanowi przestrzeń do wymiany doświadczeń, zdobywania wiedzy oraz poznawania dobrych praktyk w zakresie ochrony i promocji dziedzictwa kulturowego i naturalnego.
Program tegorocznej edycji koncentruje się na praktycznych aspektach zarządzania miejscami światowego dziedzictwa oraz przygotowywania kandydatur do wpisu na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wśród tematów wykładów i warsztatów znajdą się m.in. współczesne wyzwania związane z wpisywaniem nowych obiektów na Listę Światowego Dziedzictwa, rewizja krajowych list informacyjnych (Tentative Lists), porównanie mechanizmów funkcjonowania Konwencji Światowego Dziedzictwa UNESCO i Europejskiego Znaku Dziedzictwa, opracowywanie planów zarządzania dla miejsc dziedzictwa oraz ochrona krajobrazu kulturowego i dziedzictwa sakralnego. Uczestnicy będą również dyskutować o nowych funkcjach zabytków, zaangażowaniu lokalnych społeczności, finansowaniu ochrony dziedzictwa oraz wykorzystaniu dziedzictwa jako czynnika zrównoważonego rozwoju regionów.
Integralną część programu stanowią cztery terenowe moduły warsztatowe prowadzone na Szlaku Gotyckim w regionie Gemer. Uczestnicy odwiedzą m.in. gotyckie kościoły w Ochtinej, Koceľovcach, Štítniku, Plešivcu, Rákošu i Henckovcach, romańską rotundę w Šiveticach, ruiny klasztoru w Gombasku, pałace w Jelšavie i Betliarze oraz liczne obiekty dawnego górnictwa i hutnictwa. Podczas wizyt studyjnych eksperci zaprezentują przykłady prowadzonych prac konserwatorskich, metod dokumentacji zabytków oraz modeli zarządzania dziedzictwem w praktyce. Szkołę zakończy prezentacja rezultatów warsztatów, podczas której uczestnicy przedstawią własne propozycje działań dotyczących ochrony, interpretacji i promocji dziedzictwa regionu Gemer.
W 2026 Stowarzyszenie Szlak Gotycki otrzymało Nagrodę Dziedzictwa Europejskiego/Europa Nostra w kategorii „Zaangażowanie obywateli i zwiększanie świadomości społecznej” [Citizens Engagement and Awareness-raising]. Doceniono zaangażowanie ekspertów i ekspertek związanych z architekturą, historią, nauczaniem i innymi dziedzinami, którzy działają na rzecz ochrony, konserwacji, badań i promocji tego dziedzictwa w regionie Gemeru. Dzięki nim powstała m.in. regionalna mapa zabytków oraz trójjęzyczna strona internetowa w języku słowackim, węgierskim i angielskim, prezentująca kościoły i inne zabytki Szlaku Gotyckiego. Z inicjatywy stowarzyszenia co roku w różnych kościołach w całym regionie odbywa się też festiwal „Szlak Gotycki – zapomniane dziedzictwo”.
V4 Heritage Academy od piętnastu lat stanowi jedno z najważniejszych przedsięwzięć edukacyjnych w obszarze ochrony dziedzictwa realizowanych w ramach współpracy państw Grupy Wyszehradzkiej. Program nie tylko umożliwia uczestnikom zdobywanie specjalistycznej wiedzy, lecz także tworzy trwałą sieć kontaktów między przedstawicielami instytucji zajmujących się ochroną zabytków, administracji publicznej, środowiska akademickiego i organizacji pozarządowych z Czech, Polski, Słowacji i Węgier. Wspólna praca nad studiami przypadków oraz wymiana doświadczeń sprzyjają wypracowywaniu nowych rozwiązań w zakresie zarządzania dziedzictwem, wzmacniają współpracę międzynarodową i budują wspólne spojrzenie na ochronę dziedzictwa Europy Środkowej jako ważnego elementu europejskiej tożsamości.
Organizatorami V4 Heritage Academy są Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie oraz Rada ds. Zabytków Republiki Słowackiej, we współpracy z organizacją Gotická cesta. Partnerami wydarzenia są Ministerstwo Kultury Republiki Czeskiej oraz Ministerstwo Budownictwa i Transportu Węgier.
