Profesor Jacek Purchla jest związany z Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie od wielu lat – najpierw jako student, a potem wykładowca tej uczelni. W latach 2008–2024 kierował Katedrą Historii Gospodarczej i Społecznej. W tym okresie podtrzymywał tradycję i kontynuował główne nurty badawcze zapoczątkowane przez grono założycielskie Katedry, poszerzając je o ekonomię kultury i zarządzanie dziedzictwem kulturowym, a także rozwijał międzynarodową współpracę w ramach sieci UNITWIN/UNESCO.

Podczas obchodów 101. rocznicy powstania Uniwersytetu wygłoszono uroczyste przemówienia, między innymi JM Rektora dr. hab. Bernarda Ziębickiego, prof. UEK, oraz przeprowadzono promocje habilitacyjne i doktorskie, wręczono medale i statuetkę „Wspólnota UEK”. Profesora Purchlę doceniono za niestrudzony entuzjazm dla sztuki, architektury i dziedzictwa kulturowego oraz aktywną działalność na rzecz jego ochrony i propagowania. Podkreślono również bogaty dorobek naukowy Profesora, zwłaszcza w zakresie badań nad rozwojem miast, historią społeczną oraz historią sztuki XIX i XX wieku, teorią i ochroną dziedzictwa kulturowego. JM Rektor dr hab. Bernard Ziębicki, prof. UEK, mówił o wyjątkowych zasługach Profesora Jacka Purchli dla polskiej nauki i kultury:

– Nadanie godności Profesora Honorowego Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie profesorowi Jackowi Purchli jest dla naszej Społeczności Akademickiej wydarzeniem szczególnym. Honorujemy dziś uczonego o międzynarodowym autorytecie, którego dorobek naukowy, działalność publiczna oraz konsekwentnie realizowana misja ochrony dziedzictwa kulturowego od dziesięcioleci kształtują sposób myślenia o kulturze, mieście i odpowiedzialności za wspólne dobro – powiedział prof. Ziębicki.

Dodał, że prof. Jacek Purchla należy do grona najwybitniejszych europejskich badaczy zajmujących się dziedzictwem kulturowym i studiami miejskimi i od lat łączy refleksję akademicką z aktywnością publiczną, budując trwałe mosty pomiędzy nauką, kulturą i instytucjami życia społecznego.

Laudacje na cześć Profesora Purchli

Podczas uroczystości wygłoszone zostały trzy laudacje poświęcone działalności naukowej, organizacyjnej i społecznej Profesora Honorowego. Jako pierwsza głos zabrała prof. Małgorzata Omilanowska, która wskazała na ogromny wkład prof. Jacka Purchli w rozwój badań nad historią sztuki i dziedzictwem kulturowym oraz jego wieloletnią aktywność na rzecz ochrony zabytków i krajobrazu kulturowego Krakowa:

– Profesor Jacek Purchla, po maturze uzyskanej w I Liceum Ogólnokształcącym im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie, ukończył najpierw studia w Akademii Ekonomicznej. Nie poprzestał jednak na jednej dyscyplinie – jako drugą dziedzinę wybrał nauki humanistyczne i podjął studia z historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Już sam ten wybór wiele mówi o jego późniejszej drodze naukowej. Od początku była to bowiem droga łączenia perspektyw: ekonomicznej i humanistycznej, historycznej i społecznej, miejskiej i kulturowej.

Kolejne laudacje wygłosili prof. Jacek Popiel oraz prof. Waldemar Łazuga. Mówcy podkreślili autorytet naukowy laureata, jego działalność publiczną oraz znaczenie dla rozwoju polskiej humanistyki i współpracy środowisk akademickich. Nawiązali również do ogromnej roli prof. Jacka Purchli w rozwoju Krakowa:

– Trudno sobie wyobrazić bardziej heroiczny okres w historii tworzenia samorządności jak początki lat dziewięćdziesiątych XX wieku. To, że w środowisku Krakowa pojawił się wówczas Jacek Purchla, to wielkie szczęście. W gronie osób tworzących podstawy samorządności znalazł się człowiek, który – zajmując się naukowo miastem jako środowiskiem – widział to miasto jednocześnie jako dzieło sztuki i miejsce ciągłego tworzenia kultury – podkreślił prof. Jacek Popiel.

Trzeci z laudatorów, prof. Waldemar Łazuga odniósł się do osobistej przyjaźni z prof. Purchlą:

– Po tych dwóch wystąpieniach stwierdzam, że o tylko o jednym mogę mówić: o przyjaźni. Za przyjaźń w Polsce nikt nikomu żadnych honorów nie przyznaje, a może powinien. O tej przyjaźni chcę Państwu powiedzieć jak najkrócej, ale też jak najszczerzej. Bo ona się nieczęsto zdarza i właściwie myślę sobie, że jest to jedna z wielkich tajemnic naszego życia. Gdzie jest ten plus, który robi różnicę pomiędzy jedną dobrą znajomością, wielkim koleżeństwem, a przyjaźnią? – rozważał prof. Waldemar Łazuga – Wiele z naszej przyjaźni wynoszę. Łapię się często na tym, że na Kraków patrzę jego oczyma – dodał.

Działalność na rzecz dziedzictwa

Profesor jest historykiem sztuki i ekonomistą, uznanym ekspertem w zakresie dziedzictwa kulturowego oraz historii i rozwoju miast, a także autorem ponad 600 publikacji naukowych, tłumaczonych na wiele języków. Jest członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności. Był przewodniczącym Polskiego Komitetu ds. UNESCO (2015–2020) oraz Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO (2016–2017). W 1991 roku założył Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie i przez ponad ćwierćwiecze był jego dyrektorem – obecnie pełni funkcję Pełnomocnika Dyrektorki ds. Naukowych. Jest pomysłodawcą i redaktorem naukowym serii wydawniczej MCK Biblioteka Europy Środka i twórcą kwartalnika „Herito”, którego do 2025 roku był redaktorem naczelnym. Posiada tytuł Doktora honoris causa Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska.

Profesor Purchla jest członkiem licznych organizacji i stowarzyszeń, między innymi Comité international d’histoire de l’art (członek tytularny) i Zespołu do spraw członkostwa Polski w Międzyrządowym Komitecie Ochrony Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego na kadencję 2025–2029. W latach 2000–2016 przewodniczył Radzie Ochrony Zabytków przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pełnił również funkcję Prezesa Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa i redaktora naczelnego „Rocznika Krakowskiego”. W 2018 roku został wybrany na stanowisko wiceprezydenta Europa Nostra i przewodniczy Jury Nagród Dziedzictwa Kulturowego/Nagród Europa Nostra.

Współpraca UEK i MCK

Dzięki aktywności prof. Jacka Purchli Międzynarodowe Centrum Kultury, współpracuje z UEK Uniwersytetem Ekonomicznym w ramach Akademii Dziedzictwa. To wspólny projekt obu instytucji, który zrodził się w 2001 roku z inicjatywy profesorów: Jacka Purchli i Jerzego Hausnera. MCK i UEK utworzyły w Krakowie pierwsze w Polsce studia podyplomowe poświęcone dziedzictwu kulturowemu, które łączą zagadnienia z zakresu zarządzania, prawa i administracji, marketingu oraz wiedzy o sztuce.

Profesor Jacek Purchla był wielokrotnie doceniany i odznaczany za swoją działalność kulturalną i społeczną. Nagradzano go zarówno w kraju, jak i za granicą. Otrzymał między innymi krzyże Komandorski, Oficerski i Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RFN (Niemcy), Krzyż Oficerski za Naukę i Sztukę (Austria), Złoty Krzyż Zasługi Republiki Węgierskiej, Order Zasługi (Norwegia) i Order Leopolda (Belgia).

Godność Profesora Honorowego Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie to jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień w historii uczelni, przyznawane za wybitny dorobek naukowy, zasługi dla rozwoju dyscyplin oraz działalność społeczną.

Profesorowi serdecznie gratulujemy i dziękujemy za wiele lat działalności na rzecz dziedzictwa kulturowego i rozwoju badań nad nim.

Fot. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie.