Otwarcie wystawy: 1 czerwca 2026, godz. 17.00
Miejsce: sala wystawiennicza Biblioteki Jagiellońskiej
Termin: 1 czerwca 2026 – 30 czerwca 2026,
Godziny otwarcia: poniedziałek 10.00-17.00, wtorek-środa – 9.00-17.00
Autor i kurator: Maciej Czerwiński
Pomysł wystawy „Kultura chorwacka w Krakowie” narodził się podczas pracy nad dwoma rękopiśmiennymi egzemplarzami „Osmana” Ivana Gundulicia – arcydzieła chorwackiego baroku – przechowywanymi w Bibliotece Jagiellońskiej. Epos, opisujący m.in. Bitwę pod Chocimiem i zwycięstwo Rzeczypospolitej nad Imperium Osmańskim, stał się punktem wyjścia do opowieści o wielowiekowych relacjach polsko-chorwackich. Żeby je zrozumieć, należy dzieło Gundulicia pokazać w szerszym kontekście historycznym, jaki urzeczywistniał się w Krakowie.
Kiedy w 1364 roku powstał w Krakowie uniwersytet, wiele osób z Dalmacji zaczęło przyjeżdżać do miasta na studia. To właśnie w Krakowie uformował się krąg humanistyczny, funkcjonujący na polskich dworach magnackich. Po zakończeniu studiów część chorwackiej inteligencji odgrywała pierwszoplanową rolę w polityce, wychodząc daleko poza kontekst polski czy chorwacki. Wystawa pokazuje związki Chorwatów z Krakowem już od średniowiecza, kiedy Uniwersytet Jagielloński przyciągał studentów z Dalmacji i był ważnym ośrodkiem humanizmu w Europie Środkowej. Wśród jego wybitnych absolwentów znaleźli się m.in. Antun Vrančić, Juraj Drašković, Vinko Pribojević czy Andrija Dudić – postacie odgrywające znaczącą rolę w polityce i kulturze ówczesnej Europy Środkowej.
Ekspozycja przypomina także dziewiętnastowieczne kontakty polsko-chorwackie w ramach monarchii habsburskiej. Wówczas wielu Polaków i Chorwatów działało na rzecz wzajemnego poznania się obu narodów. Szczególne znaczenie dla tych relacji miał album „Kraków – Zagrzebiowi” wydany w 1881 r. przez krakowskie środowisko intelektualne, by wesprzeć odbudowę Zagrzebia po trzęsieniu ziemi. Trzy wydania tego albumu znajdują się w Bibliotece Jagiellońskiej i zostaną również zaprezentowany na wystawie. Symboliczny wymiar miało wznowienie tej publikacji w 2011 roku – w czasie podpisania traktatu akcesyjnego Chorwacji do Unii Europejskiej.
Na wystawie pojawiają się również postacie współczesne, takie jak noblista w dziedzinie literatury, Ivo Andrić. Ten były student Uniwersytetu Jagiellońskiego zaangażowany był również w ratowanie polskich profesorów więzionych w Sachsenhausen. Obok niego pojawi się wybitny rzeźbiarz, Ivan Meštrović. Jego wystawę retrospektywną zorganizowało w 2017 r. Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie. Wydano wówczas także dwujęzyczny, polsko-angielski album towarzyszący ekspozycji „Adriatycka epopeja. Ivan Meštrović”. Jej konsultantem naukowym był prof. Maciej Czerwiński.
Wystawa „Kultura chorwacka w Krakowie” udokumentuje również obecność literatury chorwackiej i opracowań o Chorwacji, które powstały w Krakowie lub w które zaangażowane było krakowskie środowisko slawistów i historyków. Pojawiają się na niej też artefakty zrealizowane w naszym mieście, ale inspirowane literaturą chorwacką, m.in. rzeźby kinetyczne prof. Piotra Bożyka.
Na wystawie pojawią się również liczne publikacje, m.in. Wydawnictwa MCK, dotyczące Chorwacji.
Organizatorzy: Instytut Filologii Słowiańskiej UJ, Biblioteka Jagiellońska, Kliofest Zagrzeb
Patroni: Matica Hrvatska, Międzynarodowe Centrum Kultury, DiHeLib
Patronat Honorowy Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego prof. dra hab. Piotra Jedynaka
Autor i kurator: prof. Maciej Czerwiński
Realizacja: projekt graficzny okładki Michał Worgacz/Natalia Palich, oprawa graficzna wystawy: Michał Worgacz, przygotowanie wystawy: Anna Bęben, Karolina Chorązka-Paluch, Adam Piaśnik, Iwona Wawrzynek, Michał Worgacz, Sekcja Konserwacji.
Komitet wystawy:
Damir Agičić (Sveučilište u Zagrebu, Kliofest)
Maciej Czerwiński (Uniwersytet Jagielloński)
Magdalena Najbar-Agičić (Sveučilište Sjever, Kliofest)
Božidar Petrač (Matica Hrvatska)
Agata Wąsowska-Pawlik (Międzynarodowe Centrum Kultury)
Władysław Witalisz (Uniwersytet Jagielloński)