5 maja, godz. 18.00

Z okazji premiery numeru Autoportretu „Nowy wernakularyzm” 1/2026 zapraszamy na wykład Macieja Miłobędzkiego (JEMS Architekci).

Czy relikty tradycyjnych kultur mogą jeszcze być podglebiem dla wspólnotowych sieci lokalnych działań, współpracy przy kultywowaniu żywotnych relacji w świecie materialnym, gospodarczym? Czy wykiełkują z nich krytyczne alternatywy dla zuniformizowanych, standardowych form zamieszkiwania? Czy w ogóle warto konfrontować wielkie, światowe narracje prośrodowiskowe i prorozwojowe z rozwijanymi przez stulecia tradycjami lokalnymi? Czy w przeciwstawianiu sobie tych kategorii nie tkwi zalążek naszych porażek w tej dziedzinie? Zmiana skali i metod działań stawia przed profesjonalistami poważne wyzwania. Mentalność i wyobrażenia kształtowane przez dziesięciolecia w duchu bezkrytycznego solucjonizmu niełatwo przestawić na całkowicie inne tory, sprowadzić na ziemię. 

Lokalni budowniczowie najczęściej nie byli (i nie są) bezrefleksyjnymi strażnikami tradycyjnych technik i form. Zbyt silnie doświadczali życia ze wszystkimi jego trudami, by odrzucać jakąkolwiek sposobność udoskonalania, racjonalizowania znanych im i oswojonych metod. Tradycje lokalnego budownictwa zazwyczaj ewoluowały; gwałtowne transformacje zdarzały się sporadycznie. Zmiany dotyczyły przede wszystkim wybranych możliwości warsztatowych, nowych materiałów i narzędzi; całościowe modele budowli trwały, żadne potrzeby ani chęci nie wymuszały gruntownej zmiany. Nawet gdy świat gwałtownie przyspieszał, ostrożnie korygowano sprawdzone metody i wzorce. Nowości musiały udowodnić swoją przydatność i sens.

Pisze Maciej Miłobędzki w tekście „Nieprzeżyty regionalizm”.

Zapraszamy do rozmowy o tym, na ile tradycyjne metody budowania mogą, czy powinny być wskrzeszane. Spróbujemy też odpowiedzieć na pytanie postawione w tytule oraz rozszerzyć definicję wernakularyzmu o udział i sprawczość architektek i architektów.

Maciej Miłobędzki
dr inż. architekt, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. W latach 1984–1988 pracował w Spółdzielni Pracy Twórczej Architektów i Artystów Plastyków. Współzałożyciel pracowni JEMS Architekci, od 1988 r. to z nią wiąże wszelką działalność architektoniczną. W ramach tej pracowni laureat Honorowej Nagrody SARP 2021 za wkład w rozwój architektury polskiej. Od 2008 r. prowadzi działalność dydaktyczną na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, obecnie pełni funkcję prodziekana do spraw rozwoju.

—
Fotografia ze zbiorów M. Miłobędzkiego