Wydawnictwo jest efektem ponad trzyletniej pracy badawczej, zainspirowanej przez Urząd Miasta Krakowa. Zespół wybitnych specjalistów, zaproszonych do współpracy przez prof. Jacka Purchlę, dokonał wyboru tytułowych „skarbów”, a rezultatem tej pracy jest wyjątkowa publikacja prezentującą ponad tysiącletnią historię Krakowa oraz jego wielokulturową i złożoną tożsamość.
Zamieszczone w książce obiekty pochodzą z różnych epok, od najdawniejszych czasów po współczesność. Publikacja prezentuje bowiem nie tylko najwyższej klasy zabytki czy dzieła, ale również cenne układy urbanistyczne, ważne dla Krakowa zjawiska kulturowe czy dziedzictwo niematerialne.
Oprócz ikonicznych dzieł związanych z miastem, takich jak ołtarz Wita Stwosza, słynnej na cały świat „Damy z gronostajem” Leonarda da Vinci czy „Hołdu pruskiego” Jana Matejki, w albumie znajdują się też mniej oczywiste przykłady współtworzące nową narrację o mieście. Na szczególną uwagę zasługują m.in. krakowskie szopki, bezcenna kolekcja niemieckich samolotów w Muzeum Lotnictwa Polskiego, znajdujący się w Bibliotece Jagiellońskiej zbiór autografów muzycznych Mozarta, Beethovena czy Bacha, mozaika na ścianie wieżowca Biprostal czy rysunki Andrzeja Mleczki.
Książka została podzielona na sześć uporządkowanych chronologicznie rozdziałów, a w każdym zabierały głos dwie osoby specjalizujące się w danym temacie. Historyczki i historycy szkicowali szerokie tło epoki, uwzględniając zagadnienia polityczne, religijne, ekonomiczne i społeczne. Z kolei historycy i historyczki sztuki mieli za zadanie uzupełnić ten obraz o syntezę dziejów szeroko pojętej kultury artystycznej. Szczególną rolę odgrywa dwadzieścia „kapsuł”: odrębnych, niezależnych tekstów poświęconych konkretnym obiektom lub dziedzictwu niematerialnemu.
Tytułowe skarby zebrane są w formie katalogów umieszczonych po każdym rozdziale, tworząc niezwykle bogaty materiał ilustracyjny. Należy zwrócić też uwagę na przyjętą przez autorów i autorki zasadę, iż pojawiają się one w kontekście historii miasta, a nie rzeczywistej daty powstania. Pochodząca z XV wieku „Dama z gronostajem” w albumie znajduje się w rozdziale opisującym XIX-wieczne kolekcjonerstwo, a nagrobek królowej Jadwigi opisywany jest w kontekście prac konserwatorskich w katedrze na Wawelu na początku XX wieku. „Tysiąc skarbów Krakowa” można zatem czytać na kilku płaszczyznach. Tekst jest syntezą historii i sztuki Krakowa. Ilustracje, jako wizualne dopełnienie, pełnią funkcję przewodnika po kolekcjach oraz pojedynczych skarbach.
Publikacja jest na wskroś nowoczesna – znakomita forma edytorska, profesjonalne fotografie oraz wnikliwe, a jednocześnie przystępne i barwne teksty znajdą bez wątpienia uznanie wśród osób pasjonujących się historią Krakowa, a także u szerszego grona odbiorców. Album może być zatem kluczem do zrozumienia fenomenu niezwykłej popularności, jaką cieszy się Kraków, oraz znakomitym narzędziem do promocji miasta. Wysmakowana szata graficzna sprawia, że sprawdzi się jako kompendium wiedzy o historii i kulturze, a także wspaniała i ekskluzywna pamiątka.
Publikacja została w całości sfinansowana przez miasto Kraków, którego władze zainspirowały Międzynarodowe Centrum Kultury do jej opracowania i wydania.
Spis treści
Jacek Majchrowski, Foreword
Jacek Purchla, Relics of the Homeland…
Origins
Krzysztof Stopka
Duke & Bishop 989–1257
Krzysztof Stopka
Marek Walczak
City 1257–1493
Karolina Grodziska
Marek Walczak
Golden Age 1493–1655
Zdzisław Noga
Krzysztof J. Czyżewski, Marek Walczak
Decline 1655–1794
Zdzisław Noga
Krzysztof J. Czyżewski, Marek Walczak
Spiritual Capital 1794–1918
Waldemar Łazuga
Krzysztof J. Czyżewski
A Short Century 1918–1989
Andrzej Chwalba
Anna Król
Jacek Purchla, Epilogue
Selected literature
Photographic credits