Książka Macieja Janowskiego „Karpaty. Opowieść o pewnych górach” obejmuje cały łańcuch Karpat — od Bratysławy po Żelazne Wrota, od Bieszczadów po Góry Bihorskie — i opisuje dzieje tego regionu od prehistorii po współczesność. Dla autora Karpaty to przestrzeń, w której człowiek i krajobraz tworzą wspólnotę losu, a historia toczy się w rytmie dolin i przełęczy.
Janowski przedstawia Karpaty jako obszar wielonarodowy, gdzie przez stulecia współistniały różne grupy etniczne i wyznaniowe — Polacy, Rusini, Słowacy, Węgrzy, Rumuni, Czesi, Żydzi, Niemcy. W tym pejzażu, rozpiętym między kulturami i imperiami, „górskość” staje się kategorią kulturową — sposobem życia i myślenia kształtowanym przez przyrodę, wierzenia i sztukę.
Autor przygląda się również okresowi powojennych przemian: wysiedleniom, industrializacji, zmianom krajobrazu i pamięci. W tej części widać ścieranie się dziedzictwa imperiów z rzeczywistością państw socjalistycznych, a następnie z procesem transformacji po 1989 roku.
Bez egzaltacji, ale z literacką uważnością i historyczną erudycją autor kreśli panoramę Karpat, które nie mają jednego centrum.
Dwudziesty trzeci tom serii Biblioteka Europy Środka.
Spis treści
Góry, lasy, wolność
Część pierwsza. Wędrówki
1. Ekspresem przez tysiąclecia
2. Barbarzyńcy i Rzymianie
3. Słowianie, Węgrzy, Wołosi, Niemcy: wędrujące fundamenty nowożytnych Karpat
Część druga. „Bydło, pasterze i siano”, czyli pasterze, kupcy i rozbójnicy wśród gór (od późnego średniowiecza do drugiej połowy XVIII wieku)
4. Zwierzchności
5. Drogi, lasy, połoniny
6. Wieś
7. Dwór i miasto
8. Mowy i ludy
9. Wiary
Część trzecia. Góry urzędników, turystów i żołnierzy (od około 1770 roku do dziś)
10. Wymierzyć, opisać, zarządzać
11. „Wdziera się kolej żelazna…”
12. Kuracjusze, turyści, patrioci
13. Golgota — góry kaźni (obie wojny światowe i ich pokłosie)
14. Góry ludu pracującego miast i wsi (od wczesnych lat pięćdziesiątych do 1989 roku)
15. Wszystko od nowa?
Przypisy
Indeks nazwisk
Indeks nazw geograficznych
Spis map
Źródła ilustracji
Podziękowania
O autorze