Na wystawie pokazaliśmy awangardowe malarstwo twórców z Koszyc powstałe w drugiej dekadzie XX wieku. Zjawisko to, określane mianem „koszyckiej moderny”, współtworzyli zarówno artyści związani z miastem przez całe życie, jak przez kilka lat, a nawet kilka miesięcy. Szeroki przekrój tematyczny i stylistyczny prezentowanych prac pozwolił na ukazanie oddziaływania ogólnoświatowych trendów na środowisko twórcze głównego ośrodka wschodniej Słowacji, a także na przybliżenie fenomenu tego wielokulturowego miasta, w którym przez wieki zamieszkiwała ludność słowacka, węgierska, niemiecka i żydowska.

Wraz z powstaniem Pierwszej Republiki Czechosłowackiej Koszyce stały się ważnym centrum kulturalnym i największym ośrodkiem miejskim na wschodnich krańcach nowo utworzonego państwa. Istotną rolę w tym procesie odegrało Muzeum Wschodniosłowackie oraz jego dyrektor – czeski prawnik Josef Polák, który skupił wokół siebie liczne grono twórców. Do najważniejszych należeli Anton Jaszusch czy Konštantín Bauer, a także Eugen Krón, František Foltýn, Géza Schiller czy Sándor Bortnyik. Wielu z nich związanych było wcześniej ze środowiskiem budapesztańskim, wiedeńskim lub berlińskim. Dzieła tych, a także innych powiązanych z nimi twórców zaprezentowaliśmy na wystawie w MCK.

Specyfikę prezentowanego zjawiska, nazwanego po raz pierwszy „koszycką moderną” w latach 60. XX wieku przez Tomáša Štraussa, określała otwartość, wielonarodowość i pluralizm artystycznych postaw. W swoich poszukiwaniach twórcy niejednokrotnie wykorzystywali motywy zaczerpnięte z miejskiej ikonografii (np. Géza Schiller, Július Jakoby), sięgali po tropy związane z problematyką społeczną (Konštantín Bauer), snuli wizje na temat człowieka przyszłości (Eugen Krón) czy podejmowali wątki o charakterze egzystencjalnym (Anton Jaszusch).

Wystawa w Galerii MCK była zaproszeniem do przyjrzenia się z bliska tej niezwykłej mozaice artystycznych osobowości, a tym samym do odkrycia nieznanego oblicza sztuki z terenu Słowacji, wpisującego się w złożone dziedzictwo kulturowe Europy Środkowej. Prezentowane na wystawie dzieła pochodziły z kolekcji państwowych i prywatnych w Koszycach, Bratysławie i Preszowie. Ekspozycję przygotowaliśmy we współpracy z Galerią Wschodniosłowacką w Koszycach. Honorowy patronat nad wystawą objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda oraz Prezydent Republiki Słowackiej Andrej Kiska.