Na wystawie zaprezentowaliśmy ponad 100 obiektów – przykładów ceramiki dekoracyjnej, rysunków i detali architektonicznych związanych z działalnością węgierskiej manufaktury Zsolnay. Fabryka założona w połowie XIX wieku w mieście Pecz na południu Węgier stała się jednym z najważniejszych i najbardziej wpływowych producentów ceramiki doby fin de siècle, porównywanych do wyrobów Louis Comfort Tifanny’ego czy Clémenta Massiera. Zastosowanie nowatorskiej techniki glazurowania eosyną i pirogranitem pozostawiło trwały ślad w kulturze epoki – w formie niezliczonych obiektów o charakterystycznym, metalicznym odcieniu, a także dekoracji architektonicznej wielu budynków na terenie dawnej monarchii austro-węgierskiej.

Fenomen manufaktury Zsolnay stanowi ważny rozdział w historii węgierskiej secesji i dopełnia obraz sztuki około 1900 roku. Charakter produkowanych przedmiotów odpowiadających stylistycznym gustom epoki, wizja właścicieli i innowacyjność stosowanych technologii sprawiły, że fabryka Zsolnay stała się jedną z najbardziej znanych producentów ceramiki nie tylko na terenie Austro-Węgier, ale i całej Europy. Jej wyroby doceniał i kolekcjonował m.in. Walter Crane – artysta związany z ruchem Arts and Crafts. Ciesząca się międzynarodową renomą manufaktura (liczne nagrody na wystawach światowych – np. w Wiedniu [1873] czy Paryżu [1878, 1900]) jest również ważnym elementem krajobrazu i tożsamości miasta Pecz.

Manufaktura założona przez Miklósa Zsolnaya prawdziwy rozkwit zaczęła przeżywać za czasów jego syna, Vilmosa. Kolejne generacje rodziny Zsolnay – w tym polski inżynier Tadeusz (Tádé) Sikorski, który poślubił córkę właścicieli Júlię – rozwijały działalność fabryki. Czas jej największego rozkwitu przypadł na przełom XIX i XX wieku. Głoszony wówczas postulat syntezy sztuk i odrodzenia rzemiosł zaowocował nie tylko włączeniem się artystów w projektowanie przedmiotów codziennego użytku, lecz także przyczynił się do zmian w obrębie stosowanych procesów technologicznych.

O sukcesie Zsolnay – obok wysmakowanych w formie obiektów będących dziełem wykształconych w Budapeszcie czy Wiedniu i związanych z fabryką projektantów  – zadecydowało wprowadzenie m.in. techniki eosyny i pirogranitu. Pierwsza z nich nadawała przedmiotom iryzujący, metaliczny odcień. Druga, wykorzystywana do produkcji detali architektonicznych, wpływała na ich trwałość, wytrzymałość i odporność na działanie warunków atmosferycznych. Wielobarwne okładziny ozdobiły dachy, fasady i wnętrza gmachów publicznych, świątyń i budynków mieszkalnych w licznych miastach na terenie dzisiejszych Węgier, Austrii, Serbii czy Rumunii. Wśród nich do ważniejszych przykładów należą realizacje Ödöna Lechnera, jednego z kluczowych węgierskich twórców łączącego w swej pracy elementy secesji i stylu narodowego.

W ramach wystawy pokazaliśmy obiekty z kolekcji Janus Pannonius Múzeum w Peczu oraz ze zbiorów Muzeum Mazowieckiego w Płocku. Przygotowana z węgierskimi partnerami ekspozycja była zarazem pierwszą prezentacją zbiorów i samego zjawiska w Polsce. Wystawę zrealizowaliśmy w ramach Roku Kultury Węgierskiej w Polsce, pod honorowym patronatem Prezydenta Miasta Krakowa Jacka Majchrowskiego oraz Prezydenta Miasta Peczu Zsolta Pávy.