Stambuł – „perła Orientu” i „miasto miast” – od wieków fascynował i pobudzał wyobraźnię. Bywali tu Ernest Hemingway, Agatha Christie czy Alfred Hitchcock. Uruchomienie w 1883 roku luksusowego Orient Expressu spowodowało rosnący napływ gości z całego świata. Dziś miasto ma swojego największego piewcę – noblistę Orhana Pamuka, który jak nikt inny odmalowuje jego tajemniczą melancholię.
Co dzisiaj może powiedzieć nam historia stambulskiej nowoczesności zapisanej na dawnej fotografii? Dwujęzyczny polsko-angielski album opowiada o europeizowaniu się miasta na przełomie XIX i XX wieku, o jego przekształcaniu się w nowoczesną metropolię, a także o konsekwencjach tych procesów. Znalazło się w nim ponad 200 fotografii i pocztówek pochodzących z liczącej ponad siedem tysięcy zdjęć kolekcji stambulskiego Muzeum Pery. Uzupełnieniem wydawnictwa są reprodukcje dzieł między innymi Jana Matejki, Kazimierza Pochwalskiego, Mariana Mokwy, Jana Ciąglińskiego czy nadwornego malarza sułtana Abdülaziza – Stanisława Poraja Chlebowskiego, których oczarowała wyjątkowa malowniczość miasta na styku dwóch kontynentów.
W albumie zamieszczono ponadto obszerny esej Piotra Nykiela poświęcony tureckiej drodze do nowoczesności oraz tekst Bahattina Öztuncaya o narodzinach i rozwoju stambulskiej fotografii. Na szczególną uwagę zasługuje artykuł Beaty Nykiel poświęcony zapomnianej krakowskiej rodzinie Henryka i Ludwiki Gropplerów, którzy w swoim domu nad Bosforem stworzyli „kulturalną ambasadę” wspierającą przybyłych do miasta polskich twórców między innymi Mickiewicza, Matejkę, Stykę i Sienkiewicza.
Spis treści
Agata Wąsowska-Pawlik – Wstęp
Piotr Nykiel – Turecka droga do nowoczesności
Bahattin Öztuncay – Narodziny i rozwój fotografii w Stambule
Beata K. Nykiel – Z Krakowa nad Bosfor – Henryk i Ludwika Gropplerowie
Katalog wystawy:
1. Orient Express – kierunek Stambuł!
2. Stambulskie atelier
3. Miasto z oddali
4. Miasto z bliska
5. Miasto święte – nie tylko islam
6. Miasto świeckie – od sułtanatu do republiki
7. Stambulczycy – z Orientu do Europy
8. Ogień i woda – stambulskie żywioły
9. Tradycja i nowoczesność – z ulicy do fabryki
10. Miasto nie tylko dla kotów