{"id":25246,"date":"2025-01-28T12:06:25","date_gmt":"2025-01-28T12:06:25","guid":{"rendered":"https:\/\/mck.krakow.pl\/wystawy\/skopje-miasto-architektura-i-sztuka-solidarnosci\/"},"modified":"2026-03-04T15:15:33","modified_gmt":"2026-03-04T15:15:33","slug":"skopje-miasto-architektura-i-sztuka-solidarnosci","status":"publish","type":"wystawy","link":"https:\/\/mck.krakow.pl\/en\/wystawy\/skopje-miasto-architektura-i-sztuka-solidarnosci\/","title":{"rendered":"Skopje. City, Architecture and Art of Solidarity"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n

It is not the first time that the International Cultural Centre has been discovering the treasures of Polish art, on this occasion uncovered in the Macedonian capital \u2013 Skopje. In 1963 the tragedy of the city that was left in ruins by an earthquake shocked entire world. Poland offered assistance in rebuilding the city, while the experience of architects who had earlier rebuilt Warsaw proved invaluable.\u00a0<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

The International Cultural Centre and the Museum of Contemporary Art in Skopje (MSU) invited you to the exhibition ‘Skopje: City, Architecture and Art of Solidarity’, which was the first comprehensive presentation dedicated to the Macedonian capital \u2013 its difficult 20th-century history and previously unknown relations with Polish art, architecture, and urban planning. The show focused on the story of rebuilding of Skopje after the tragic earthquake of 1963 and on the exceptional gestures of solidarity of many countries, organisations, and benefactors who were deeply moved by the enormity of loss and suffering experienced by the Macedonians.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ma\u0142o kto wie, \u017ce czo\u0142ow\u0105 rol\u0119 w procesie powstawania nowego Skopja odegrali architekci i urbani\u015bci z Polski. Postaci takie, jak Adolf Ciborowski (1919\u20131987), kt\u00f3ry z ramienia ONZ nadzorowa\u0142 odbudow\u0119, Stanis\u0142aw Jankowski (1911\u20132022) \u2013 kierownik polskiego zespo\u0142u opracowuj\u0105cego plany urbanistyczne, a tak\u017ce trzej projektanci gmachu Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej: Wac\u0142aw K\u0142yszewski (1910\u20132000), Jerzy Mokrzy\u0144ski (1909\u20131997) i Eugeniusz Wierzbicki (1909\u20131991), na trwale odcisn\u0119\u0142y sw\u00f3j \u015blad w tkance miasta. Do\u015bwiadczenie rekonstrukcji i odbudowy ca\u0142kowicie zniszczonej Warszawy okaza\u0142o si\u0119 by\u0107 bezcenne.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Niemniej znacz\u0105cym gestem solidarno\u015bci z Macedo\u0144czykami by\u0142o przekazanie licz\u0105cej ponad dwie\u015bcie dzie\u0142 kolekcji sztuki do nowego muzeum. Obj\u0119\u0142a ona prace tw\u00f3rc\u00f3w i tw\u00f3rczy\u0144 tej rangi, co Jan Berdyszak, Tadeusz Brzozowski, Jerzy Krawczyk, Alfred Lenica, Benon Liberski, Ewa Maria \u0141unkiewicz-Rogoyska, Jerzy Nowosielski, Teresa P\u0105gowska, Henryk Sta\u017cewski, Andrzej Strumi\u0142\u0142o czy Rajmund Ziemski. Do\u0142\u0105czy\u0142y one do dar\u00f3w przekazanych przez najwybitniejsze postaci \u015bwiatowej sztuki, takie jak Pablo Picasso, Aleksander Calder, Niki de Saint Phalle, Hans Hartung czy Victor Vasarely.<\/p>\n\n\n\n

Podniesione z gruz\u00f3w dzi\u0119ki wsparciu mi\u0119dzynarodowej spo\u0142eczno\u015bci Skopje sta\u0142o si\u0119 jednym z ciekawszych architektonicznie miast Europy. Rany po trz\u0119sieniu zabli\u017ani\u0142 surowy beton o rze\u017abionych futurystycznych formach, kt\u00f3ry \u2013 cho\u0107 czasy i paradygmaty bardzo si\u0119 zmieni\u0142y \u2013 nadal stanowi jeden ze znak\u00f3w rozpoznawczych tej ba\u0142ka\u0144skiej metropolii.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Na wystawie zaprezentowano bogat\u0105 dokumentacj\u0119 architektoniczn\u0105 i urbanistyczn\u0105 odbudowy Skopje oraz wyb\u00f3r prac olejnych, graficznych, rze\u017ab, tkanin i medali z daru polskich artyst\u00f3w dla tamtejszego Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej. Z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 one w uniwersaln\u0105 opowie\u015b\u0107 o architekturze i urbanistyce doby p\u00f3\u017anego modernizmu i socmodernizmu, a tak\u017ce na interesuj\u0105cy przegl\u0105d tendencji w polskiej sztuce lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XX wieku: postkoloryzmu, abstrakcji geometrycznej i aluzyjnej, malarstwa materii. Inspiracj\u0105 dla powstania ekspozycji by\u0142a wieloletnia praca Kingi Nettmann-Multanowskiej i ambasadora Jacka Multanowskiego, kt\u00f3rzy podczas pobytu na plac\u00f3wce w Skopju niestrudzenie odkrywali tamtejsze polskie \u015blady.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wystawa wpisa\u0142a si\u0119 w sta\u0142\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 MCK zwi\u0105zan\u0105 z upowszechnianiem wiedzy o architekturze Europy \u015arodkowej XX wieku. O wykorzystaniu estetyki modernizmu przez pa\u0144stwa regionu powsta\u0142e po zako\u0144czeniu I Wojny \u015awiatowej opowiadali\u015bmy na wystawie \u201eArchitektura niepodleg\u0142o\u015bci w Europie \u015arodkowej\u201d<\/strong><\/a> (2019). Okres powojenny i maria\u017c j\u0119zyka p\u00f3\u017anego modernizmu z polityk\u0105 \u00f3wczesnych pa\u0144stw tzw. Bloku Wschodniego przybli\u017cali\u015bmy z kolei na wystawie \u201eSocmodernizm. Architektura w Europie \u015arodkowej czasu zimnej wojny\u201d<\/strong><\/a> (2024\u20132025).<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Uzupe\u0142nieniem wystawy by\u0142 album \u201eSkopje. Miasto, architektura i sztuka solidarno\u015bci\u201d<\/a>.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n\n
\n \n \n
10 lipca – 20 pa\u017adziernika 2019
<\/div>\n Galeria MCK, Rynek G\u0142\u00f3wny 25 <\/i><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n \n \n <\/div>\n\n <\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n \n\n
\n\n\n
\n
Zesp\u00f3\u0142 kuratorski<\/div>
\n\n \n
\n
\n
\"\"\n<\/div>\n
\n
dr Monika Rydiger<\/div>\n
Kuratorka Mi\u0119dzynarodowego Centrum Kultury<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n
\"\"\n<\/div>\n
\n
Agata W\u0105sowska-Pawlik<\/div>\n
Dyrektorka Mi\u0119dzynarodowego Centrum Kultury<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
Zesp\u00f3\u0142 kuratorski<\/div>\n \n
\n \"\"\n <\/div>\n\n
\n
\n
\n
\n
\n \"\"\n\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
dr Monika Rydiger<\/div>\n
Kuratorka Mi\u0119dzynarodowego Centrum Kultury<\/div>\n \n
\n Historyczka i krytyczka sztuki, kuratorka. Autorka i wsp\u00f3\u0142autorka m.in. takich wystaw, jak: \u201ePolowanie na awangard\u0119. Zakazana sztuka w Trzeciej Rzeszy\u201d (2011), \u201ePami\u0119\u0107. Rejestry i terytoria\u201d (2013), \u201eMakom. Dani Karavan. Esencja Miejsca\u201d (2015), \u201eLogika Lokalno\u015bci. Norweski i polski wsp\u00f3\u0142czesny design\u201d (2016). Cz\u0142onkini polskiej sekcji AICA (Mi\u0119dzynarodowego Stowarzyszenia Krytyk\u00f3w Sztuki), wiceprezeska Stowarzyszenia Historyk\u00f3w Sztuki Oddzia\u0142 Krak\u00f3w. Autorka tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych sztuce nowoczesnej i wsp\u00f3\u0142czesnej, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem rze\u017aby i architektury. <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n
\n \"\"\n\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
Agata W\u0105sowska-Pawlik<\/div>\n
Dyrektorka Mi\u0119dzynarodowego Centrum Kultury<\/div>\n \n
\n Historyczka sztuki, kuratorka wystaw i muzeolo\u017cka, od 2018 roku dyrektorka Mi\u0119dzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie. Cz\u0142onkini m.in. Rady Europa Nostra, zarz\u0105du Mi\u0119dzynarodowej Sieci Instytut\u00f3w Badawczych Historii Sztuki RIHA, Stowarzyszenia Historyk\u00f3w Sztuki, Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Historii i Zabytk\u00f3w Krakowa, Mi\u0119dzynarodowej Rady Muze\u00f3w ICOM oraz Spo\u0142ecznego Komitetu Ochrony Zabytk\u00f3w Krakowa. Zasiada w radach kilku krakowskich muze\u00f3w. W roku 2018 zosta\u0142a odznaczona W\u0119gierskim Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi, a w 2020 Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu \u201eZa Zas\u0142ugi dla Litwy\u201d. <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n