„Fackelmann” – architekt, który budował marzenia z betonu. Film i spotkanie z reżyserem

29 października 2025, godz. 18.00

„Niegrzeczne dziecko” funkcjonalistycznej architektury, twórca wykluczony za idealizm, architekt, który spierał się z Nicolae Ceaușescu. Historia Hansa Fackelmanna zaczyna się w Banacie. Ten wielokulturowy region jest tematem nowego numeru „Herito”, przy okazji którego zaprezentujemy dokument o życiu i pracy pozostającego w cieniu przez wiele lat architekta. Porozmawiamy też z Grațianem Gâldău, reżyserem filmu, a spotkanie z nim poprowadzi dr Michał Wiśniewski z MCK.

Zapraszamy na pokaz filmu dokumentalnego, który opowiada historię Hansa Fackelmanna – wybitnego architekta z rumuńskiego regionu Banat, przedstawiciela awangardowego ducha zachodniej części Rumunii. To opowieść o talencie, pasji i walce o autentyczność w świecie, który nie zawsze był gotowy na wizjonerów. Po projekcji dokumentu porozmawiamy z reżyserem filmu, Gratianem Gâldău, który opowie, kim dla niego jest Hans Fackelmann i jak wyglądał proces pracy nad filmem o nim.

Dokument filmowy prezentuje najważniejsze osiągnięcia Fackelmanna: jasne i przyjazne budynki Uniwersytetu w Timișoarze, w których do dziś studiuje ponad cztery tysiące studentów, Liceum Muzyczne im. Iona Vidu, dzięki akustyce w latach 60. uznawane za jedno z najlepszych pomieszczeń koncertowych w Europie, oraz kościoły w stylu brutalistycznym w Orszowej i Dumbrăvicy, ważne punkty odniesienia dla powojennej architektury rumuńskiej. Te budowle są świadectwem innowacyjnej i odważnej wizji architekta oraz przykładem wykorzystania betonu jako szczerego środka wyrazu konstrukcyjnego i plastycznego.

Na filmie głos Fackelmanna w towarzystwie wykonanych przez niego fotografii zabiera widzów do Paryża — miasta świateł, którego ulice są przesiąknięte historią, a architektura staje się osobnym bohaterem. Ta wizyta staje się motywem przewodnim opowieści, oferując intymny wgląd w myśli i wizje architekta. W walce z poglądami wyższych gremiów politycznych Hans Fackelmann staje przed poważnymi wyzwaniami. Jego konfrontacja z Nicolae Ceaușescu w sprawie wyburzania kościołów staje się punktem zwrotnym. Dokument kończy spojrzenie na dziedzictwo twórcy — wzorcową karierę architekta, ukazaną przez fascynujące budynki, oraz przykład talentu i wytrwałości.

Tłumaczenie symultaniczne polsko-rumuńskie
W Sali „Pod Kruki” można skorzystać z pętli indukcyjnej więcej informacji o pętli w MCK

Spotkanie współorganizowane przez Instytut Rumuński

„Fackelmann”

Scenariusz i reżyseria: Grațian Gâldău
Rumunia, 77 min.

Język oryginalny: rumuński. Napisy: polskie

Grațian Gâldău – artysta wizualny i twórca filmów dokumentalnych. Uczył się w liceum plastycznym w Timișoarze, kierowanym przez Constantina Flondora. Studiował sztukę w Timisorze i Bukareszcie, na Uniwersytecie im. Nicolae Grigorescu, obecnie Narodowym Uniwersytecie Sztuki, który ukończył w 2004 roku. Zajmuje się głównie filmem eksperymentalnym i dokumentalnym oraz postkonceptualnymi formami sztuki, tworzy prace w duchu objet trouvé i readymade. 

dr Michał Wiśniewski – przedstawiciel Ośrodka Edukacji – Akademii Dziedzictwa MCK, historyk architektury, kurator wystaw architektonicznych, autor książek dotyczących historii architektury. Pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz stypendysta Fulbrighta. Członek zarządu fundacji Instytut Architektury.

Wydarzenie zorganizowane w ramach Sezonu Kulturalnego Rumunia – Polska 2024-2025.

Sezon Kulturalny Rumunia-Polska 2024 – 2025 organizują rumuńskie Ministerstwo Kultury i Rumuński Instytut Kultury wraz z polskim Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytutem Adama Mickiewicza, przy wsparciu Instytutu Polskiego w Bukareszcie. W trakcie sezonu odbędzie się kilkadziesiąt wydarzeń m.in. wystawienniczych, muzycznych, teatralnych, filmowych i literackich. 


------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Remont siedziby MCK, w tym Sali „Pod Kruki”, sprawi, że nasza instytucja stanie się jeszcze bardziej przyjazna, nowoczesna i dostępna dla szerokiego grona odbiorców dzięki projektowi „Modernizacja i adaptacja parteru kamienicy „Pod Kruki” oraz remont infrastruktury technicznej siedziby Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie”, o wartości 13 541 096,08 zł. Projekt ten otrzymał dofinansowanie w wysokości 8 744 388,51 zł z unijnych Funduszy Europejskich w ramach programu FEnIKS.

FEnIKS pozwoli nie tylko na remont sali konferencyjnej „Pod Kruki”, foyer i holu windowego. Przebudowa parteru kamienicy sprawi, że zyskamy nowe przestrzenie do działań kulturalnych – organizacji warsztatów, spotkań, zajęć czy projekcji filmowych. MCK wzbogaci się o księgarnię, kawiarnię oraz nowe sale edukacyjne.