Europa Środkowa od środka – nabór na seminarium objazdowe MCK i Instytutu Filologii Słowiańskiej UJ

Zapraszamy do udziału w seminarium, podczas którego wspólnie będziemy odkrywać historię, kulturę i sztukę Europy Środkowej. Poprzez spotkania, warsztaty i wizyty w najciekawszych miejscach regionu, podejmiemy dyskusję o jego tożsamości, przemianach i współczesnych wyzwaniach. Połączymy refleksję teoretyczną z podróżą i bezpośrednim doświadczaniem dziedzictwa kulturowego.

Europa Środkowa od środka to coś więcej niż objazd studyjny. To intensywna podróż przez nasz zakątek Europy, do której zapraszamy te osoby, które chcą lepiej zrozumieć region, w którym żyją – jego historię, kulturę, konflikty, pamięć i współczesność.

Wspólnie z badaczami i ekspertami z Międzynarodowego Centrum Kultury oraz Instytutu Filologii Słowiańskiej UJ uczestnicy wyruszą w pięciodniową trasę przez Śląsk, Czechy, Słowację, Tatry i Spisz, odwiedzając miejsca, które pozwalają spojrzeć na Europę Środkową od środka.

Do udziału szczególnie zapraszamy studentki i studentów, doktorantki i doktorantów, osoby zainteresowane historią, kulturą i podróżowaniem po Europie Środkowej, osoby zatrudnione w polskich instytucjach kultury, poszukujące rozszerzenia sieci współpracy. Program skierowany jest do wszystkich, którzy chcą wyjść poza stereotypowe myślenie o regionie i zobaczyć, jak bardzo przenikają się tutaj języki, tradycje, religie i doświadczenia historyczne.

Podczas seminarium uczestnicy odwiedzą m.in. Pszczynę, Cieszyn, Ostrawę, Żylinę, Lewoczę, Starą Lubowlę i Niedzicę. W programie znajdą się spotkania, warsztaty i wizyty w miejscach ważnych dla historii regionu: zamkach, miastach granicznych, świątyniach wielu wyznań oraz przestrzeniach związanych z nowoczesnością przemysłową i przemianami społecznymi Europy Środkowej.

Seminarium łączy perspektywę humanistyczną z doświadczeniem podróży. To okazja do rozmowy o tożsamości regionu, jego wielokulturowości i współczesnych wyzwaniach – ale także do poznania ludzi i miejsc, które trudno zrozumieć wyłącznie z książek czy sal wykładowych.

Program organizowany jest przez Międzynarodowe Centrum Kultury i Instytut Filologii Słowiańskiej UJ.

Informacje praktyczne:

• Czas trwania: 7-11 września 2026.
• Zapisy: do 31 lipca 2026.
• Języki wykładowe: polski, angielski (część spotkań może być prowadzona w języku angielskim).
• Liczba miejsc ograniczona, decyduje kolejność zgłoszeń.
• Koszt udziału w projekcie:
  Dla uczestników posiadających własny nocleg w Krakowie:
  • zgłoszenie do 30 czerwca – 1300 zł
  • zgłoszenie do 10 lipca – 1600 zł
  
  • Dla uczestników spoza Krakowa (z zakwaterowaniem):
  • zgłoszenie do 30 czerwca – 1500 zł
  • zgłoszenie do 10 lipca – 1800 zł
• Obowiązuje opłata wstępna w wysokości 300 zł, odliczana od całości kwoty.
  
• Szczegóły organizacyjne, w tym informacje dotyczące płatności, zostaną przekazane zakwalifikowanym uczestnikom po wypełnieniu formularza zgłoszeniowego.
  
  
• Aby zgłosić udział, należy wypełnić formularz:
  https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6OPw8-0SFTkqGSujft33_AlegYVmcUxMTWkXik12KqGYFsg/viewform
  
  
• Dodatkowych informacji udziela:
  dr Michał Wiśniewski
  Ośrodek Edukacji - Akademia Dziedzictwa
  tel.: +48 12 42 42 820,
  e-mail: m.wisniewski@mck.krakow.pl
  

Osoby prowadzące:

dr Dorota Bielec – bohemistka, doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Zakładzie Filologii Czeskiej i Łużyckiej Instytutu Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, zastępca dyrektora IFS UJ. Jej zainteresowania naukowe obejmują literaturę i kulturę czeską XX i XXI wieku, procesy tożsamościowe w Europie Środkowej, relacje między kulturą a polityką, autobiografizm w literaturze oraz zagadnienia przekładu. Zajmuje się także problematyką językową, współpracując przy projektach poświęconych polsko-czeskiej leksykografii i frazeologii.

prof. dr hab. Maciej Czerwiński – filolog, kroatysta, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektor Instytutu Filologii Słowiańskiej UJ oraz Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UJ. Zajmuje się językami, kulturami i literaturami byłej Jugosławii, a także pograniczem teorii języka i literatury, w tym problematyką dyskursu historycznego. Wykładał i wygłaszał wystąpienia na sympozjach w wielu krajach Europy oraz Stanach Zjednoczonych. Jest autorem kilku książek opublikowanych w Polsce i Chorwacji, a także wielu artykułów i esejów. W MCK współtworzył wystawę „Adriatycka epopeja. Ivan Meštrović” (2017) i publikował eseje w czasopiśmie „Herito”. Jest również autorem wydanej przez MCK książki „Chorwacja. Dzieje, kultura, idee”.

dr Rafał Majerek – slawista, słowacysta, doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, adiunkt w Instytucie Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor prac poświęconych słowackiej tożsamości narodowej i kulturowej oraz najnowszej literaturze słowackiej. Jego zainteresowania badawcze obejmują m.in. procesy autoidentyfikacyjne, reinterpretacje historii, reprezentacje mniejszości oraz związki współczesnych dyskursów emancypacyjnych z literaturą. Angażuje się także w popularyzację słowackiej literatury i kultury w Polsce.

Marek Świdrak – historyk sztuki, prawnik. Zawodowo związany z Międzynarodowym Centrum Kultury oraz Instytutem Historii Sztuki UJ. Naukowo specjalizuje się w dziejach sztuki nowożytnej, prawie ochrony zabytków i zarządzaniu dziedzictwem kulturowym. Stypendysta Fundacji Lanckorońskich.

dr Michał Wiśniewski – przedstawiciel Ośrodka Edukacji – Akademii Dziedzictwa MCK, historyk architektury, kurator wystaw architektonicznych, autor książek dotyczących historii architektury w Polsce i na świecie w XIX i XX wieku, m.in. monografii krakowskich architektów Ludwika Wojtyczki, Adolfa Szyszko-Bohusza czy Witolda Cęckiewicza. Pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz stypendysta Fulbrighta. Współzałożyciel i członek zarządu Fundacji Instytut Architektury. Współtwórca projektu internetowego Krakowski Szlak Modernizmu.

PROGRAM:

1 dzień (wyjazd z Krakowa, hotel w Cieszynie):

8.00: Zbiórka i odjazd z Krakowa

8.00 – 9.30: Przejazd do Tychów

9.30 – 10.45: Wizyta w Tychach

Powojenna nowoczesność i uprzemysłowienie, zmiany kulturowe i społeczne na Śląsku, wybitne przykłady architektury socmodernistycznej.

10.45 – 11.30: Przejazd do Pszczyny

11.30 – 13.00: Wizyta w Zamku w Pszczynie

Pamięć o rewolucji przemysłowej i wielkich fortunach pruskiej arystokracji w XIX wieku. Jądro decyzyjne I wojny światowej.

13.00 – 14.30: Obiad w Pszczynie

14.00 – 15.00: Przejazd do Wisły

15.00 – 16.30: Wizyta w Zamku w Wiśle lub w Wiśle

Rezydencja głowy państwa polskiego okresu międzywojennego wzniesiona na pograniczu z Czechosłowacją i Niemcami.

16.30 – 17.30: Przejazd do Cieszyna

17.30 – 19.30: Zwiedzanie Cieszyna (Kościół Łaski, Rynek, Wieża, Most, Rynek CZ, Dworzec CZ):

Wojny religijne XVII i XVIII wieku, historia protestantyzmu na ziemiach Polskich, historia podzielonego, granicznego miasta, rywalizacja i walka o Śląsk Cieszyński w okresie międzywojennym, symboliczne władanie Polaków i Czechów na regionem.

20.00: Zameldowanie w hotelu

20.30: Kolacja

2 dzień (wyjazd z Cieszyna, hotel w Żylinie):

8.00 – 9.30: Przejazd do Ostrawy z przystankiem w Hawierzowie

Czeski socrealizm na Śląsku Cieszyńskim

9.30 – 12.00: Ostrawa

Czeska historia Śląska, uprzemysłowienie w Monarchii Habsburskiej, symbole nowoczesności państwa czechosłowackiego.

12.00 – 13.30: Obiad

13.30 – 14.30: Przejazd do Priboru

14.30 – 15.30: Wizyta w Priborze

Dom rodzinny Zygmunta Freuda

15.30 – 16.30: Przejazd do Hodslavic

16.30 – 17.30: Wizyta w Hodslavicach

Dom rodzinny Jana Palackiego. Freud, Palacki i inni. Śląsk i Morawy, miejsce narodzin przeciwstawnych idei i koncepcji społecznych.

17.30 – 19.30: Przejazd do Żyliny

19.30: Zameldowanie w hotelu

20.00: Kolacja

3 dzień (wyjazd z Żyliny, Hotel w Lewoczy):

8.00 – 11.00: Żylina

Modernizm pod Tatrami, historia Słowacji podczas II wojny światowej.

11.00 – 12.00: Przejazd do Martina

12.00 – 13.30: Obiad

13.30 – 15.00: Martin

Narodziny nowoczesnego narodu Słowackiego.

15.00 – 17.00: Przejazd do Lewoczy

17.00–19.30: Lewocza

Najbogatsze miasto Karpat XVI wieku. Historia zastawy spiskiego i jego konsekwencji dla Polski, Węgier, Austrii i Słowacji.

19.30: Zameldowanie w hotelu

20.00: Kolacja

4 dzień (wyjazd z Lewoczy, hotel w Krakowie):

8.00 – 8.30: Przejazd do Spiskiej Kapituły

Święte miejsce Słowaków i węgierskiej arystokracji, enklawa symbolicznej władzy nad regionem.

8.30 – 11.30: Spiska Kapituła i Spiski Hrad

Największy zamek średniowiecznej Europy Środkowej. Rywalizacja Polaków i Węgrów o panowanie nad Spiszem.

11.30 – 12.30: Przejazd do Starej Lubowli

12.30 – 14.00: Obiad

14.00 – 15.00: Stara Lubowla

Co o Polsce mówi zamek opisany przez Sienkiewicza w Potopie, jedno z nielicznych miejsc gdzie pokazywane są polskie regalia.

15.00 – 16.00: Przejazd do Niedzicy

16.00 – 17.00: Niedzica

Ostatni bastion Węgier na północy.

17.00 – 19.30: Przejazd do Krakowa

19.30: Zameldowanie w hotelu

20.00: Kolacja

5 dzień: Kraków (warsztaty)

Podsumowanie intensywnego programu edukacyjnego łączącego sztukę, kulturę, literaturę, etnografię i politykę w trzech państwach i wielu regionach. Odmiennych topograficznie, postrzeganych jako inne, przeciwstawne, będące stronami konfliktów. W rzeczywistości bliskich etnicznie i kulturowo, gdzie różnice i granice często narzucane były sztucznie stając się z czasem procesami długiego trwania. W trakcie programu uczestnicy odwiedzą liczne muzea, zamki, świątynie, miasta historyczne. Wezmą udział w spotkania z przedstawicielami regionów, zastanowią się nad literaturą, kulturą, historią. Warsztaty w Krakowie pomogą w zrozumieniu specyfiki regionu i dadzą narzędzia do samodzielnego poznawania Europy Środkowej w przyszłości.