Czerwcowe spotkanie Klubu Książki Środkowoeuropejskiej

Zapraszamy na czerwcowy Klub Książki Środkowoeuropejskiej, który poświęcony będzie książce „Zimne krematorium” Józsefa Debreczeniego. Podczas spotkania przyjrzymy się przejmującemu zapisowi grozy życia w obozach koncentracyjnych, który z poetycką wrażliwością, ale też reporterską szczerością i ironią ukazuje los ludzi wystawionych na doświadczenia graniczne. Zastanowimy się również nad tym, jak za pomocą słów można zmierzyć z tym tematem i czy jest możliwe oddanie poprzez literaturę specyfiki tego rodzaju historii.  

9 czerwca 2026, godz. 18.00

Spotkanie Klubu Książki Środkowoeuropejskiej w Sali seminaryjnej na II piętrze Kamienicy Pod Kruki poprowadzi Daniel Warmuz.

Opublikowane po raz pierwszy w 1950 roku „Zimne krematorium” Józsefa Debreczeniego zagraniczna krytyka okrzyknęła mianem odzyskanego po latach dzieła literatury poświęconej Holokaustowi, swoim kunsztem dorównującego świadectwom Primo Leviego, Eli Wiesela, Imre Kertésza czy Tadeusza Borowskiego. Autor, węgierski pisarz, poeta i dziennikarz, w maju 1944 roku został deportowany do KL Auschwitz i kolejne dwanaście miesięcy spędził na Dolnym Śląsku, w podobozach KL Gross-Rosen wchodzących w skład osławionego projektu Riese („Olbrzym”).

Pobyt w świecie nazistowskich lagrów, doświadczenie ogromnego cierpienia i otarcie się o śmierć prócz nadziei na przetrwanie nie pozbawiły Józsefa Debreczeniego też poetyckiej wrażliwości i optyki godnej rasowego reportera – książka stanowi przejmujący zapis gehenny więźniów obozów koncentracyjnych, który rzuca nowe światło na panującą tam hierarchię społeczną oraz skalę cierpienia. Szczery, momentami bezkompromisowy i niestroniący od ironii tekst odsyła czytelników za druty kolczaste, w sam środek piekła, ukazując los, który "ludzie ludziom zgotowali”.

József Debreczeni, „Zimne krematorium”, tłum. Daniel Warmuz, Wydawnictwo Filia, 2025.

Prowadzący:

Daniel Warmuz – hungarysta i polonista, tłumacz, badacz i popularyzator literatury węgierskiej. Jest autorem artykułów naukowych, esejów i recenzji. Przekłada prozę, poezję i dramat. W jego tłumaczeniu ukazały się m.in. książka reportażowa „Zimne krematorium” (2025), Zoltán Lesi „Skok wzwyż” (2021), Tibor Noé Kiss „Incognito” (2017). Jest laureatem Nagrody im. Adama Włodka (2019) oraz Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus za przekład powieści poetyckiej „Szatański pomiot” Zoltána Mihálya Nagya (2022). Mieszka w Krakowie, bywa w Budapeszcie.