Zbiór wszystkich dziwów

28.04.2011
28 kwietnia, godz. 17.00
Zbiór wszystkich dziwów i cudownych płodów natury
Wykład Michała Mencfela

Popularyzacja druku oraz rozwój technik graficznych, wypracowanie nowego, niescholastycznego spojrzenia na naturę i kształtowanie się empirycznego modelu nauki, niebywały awans filozofii platońskiej kosztem tradycji arystotelejskiej, napływ wielkiej liczby niezwykłych, nieznanych dotąd gatunków roślin i zwierząt w skutek odkryć geograficznych i próby wypracowania języka adekwatnego do ich opisu, spektakularna kariera naturalnych niezwykłości jako przedmiotu namysłu uczonych i filozofów – to tylko niektóre procesy o wielkim znaczeniu, jakie dokonały się w niezwykłym wieku XVI.

Ale wspomnieć musimy o jeszcze jednym zjawisku charakterystycznym dla tego stulecia, zresztą ściśle związanym z wymienionymi – o wypracowaniu szczególnej formuły zbierackiej, specyficznego modelu kolekcji, mianowicie o powstaniu gabinetów osobliwości naturalnych i artystycznych. W drugiej połowie wieku XVI, przez cały wiek XVII i jeszcze nawet w pierwszych dekadach następnego stulecia w ogarniętej kolekcjonerską gorączką Europie powstawały niezliczone zbiory tego typu. Służyły one budowaniu prestiżu ich twórców, rozrywce i zaspokajaniu ciekawości, ale stały się także narzędziem rzetelnych i pogłębionych badań naukowych. Przez cały ten czas kolekcje pełniły jednak jeszcze jedną istotną funkcję – były instrumentami naukowego i kulturowego opracowywania monstrualności i niezwykłości. Gromadząc miejscowe i egzotyczne osobliwości, czy to pochodzenia naturalnego, czy artystycznego, gabinety zbieraczy były przestrzeniami analizy i dyskusji nad tym, co dobiegało od normy, co z trudem wpisywało się w proponowane taksonomiczne siatki, nie respektowało przyjętych granic, kwestionowało ustalony porządek, poddawało w wątpliwość uznawane prawa. Wykład będzie poświęcony tym właśnie próbom uporania się z niezwykłościami, jakie podejmowali nowożytni kolekcjonerzy i uczeni.

Przyjrzymy się głównym strategiom radzenia sobie z odmiennością, dążeniom do opanowania jej i okiełznania. Zapytamy także o to, jak to się stało, że na półtora wieku „osobliwość” stała się kluczową kategorią opisu rzeczywistości i ulubionym przedmiotem kolekcjonerskim.
×
Dodano do koszyka:

Kontynuuj zakupy Przejdź do koszyka